100 najważniejszych zdjęć świata. Alfred Stieglitz, The Steerage

Każdy, kto oglądał film "Titanic" z Leonardo di Caprio i Kate Winslet, wie o czym mowa. Tam też, na wielkim transoceaniku, istniały dwa światy – poziom dla bogatych i, ukryty poniżej, poziom dla tych, których nie stać było na zapłatę za normalny bilet. W filmie te światy w pewien sposób się połączyły – poprzez miłość bogatej Kate z górnego pokładu i biednego Leo, któremu nie przysługiwało na statku nawet żadne miejsce do spania. 

Zdjęcie Alfreda Stieglitza nie jest jednak kadrem z filmu, a najprawdziwszą rzeczywistością. Powstało w 1907 roku, a zatytułowane jest "Steerage" (to nieprzetłumaczalna na język polski nazwa najniższego i najtańszego pokładu na statku). Pokazuje moment przybijania do nowojorskiego brzegu statku, który przypłynął z Bremen w Niemczech. Jako że niewiele wcześniej sam Stieglitz podróżował statkiem do Europy (odwiedzał rodzinę), wiedział dokładnie, jakie zasady rządzą pomiędzy pokładami, jak wyglądają relacje na statku, a także gdzie stanąć, by to wszystko jak w soczewce ująć w kadrze.

W początkach XX wieku Nowy Jork był miejscem docelowym dla setek tysięcy uchodźców i emigrantów. Najczęściej uciekali oni ze swoich krajów z powodów politycznych i z powodu biedy, dlatego też stać ich było w najlepszym przypadku na najtańszy bilet. Podróżowali w maszynowniach, w pomieszczeniach na bagaż, w strasznych warunkach (podróż trwała kilka tygodni), a później jako ostatni mieli prawo zejść na ląd. Stieglitz był na to wrażliwy i swoim zdjęciem chciał pokazać rozdźwięk pomiędzy ludźmi, których dzieli tak niewiele – w tym wypadku poziom pokładu na statku.

To zdjęcie ma jeszcze jedno dno. Stieglitz był piktorialistą – czyli robił zdjęcia tak, by jak najbardziej przypominały malarstwo, były nastrojowe, emocjonalne, niedosłowne. Zdjęcie pt. "Steerage" jest pierwszym, które fotograf zrobił już w zupełnie innym stylu – pozbywszy się piktorialnej maniery. To fotografia dokumentalna, realistyczna i dosłowna, a na dodatek pełna wrażliwości na dziejące się ludziom zło i niesprawiedliwość. Mówi się, że "Steerage"  to pierwsze na świecie zdjęcie modernistyczne.

Fot. Alfred Stieglitz