100 najważniejszych zdjęć świata. W. Eugene Smith, Współczesna pieta

"Pieta" – tak nazywa się w sztuce przedstawienie Matki Boskiej trzymającej na kolanach ciało Chrystusa. Ten motyw, popularny w sztuce od średniowiecza, ma wydźwięk poważny, głęboki i symboliczny, jest przejmującym obrazem matki, pogrążonej w rozpaczy w powodu śmierci dziecka.

Oczywiście taki układ dwóch postaci pojawia się również w obrazach nie związanych z religią – choć zazwyczaj to religijne nacechowanie pozostaje "w domyśle" widza. Tak właśnie jest w przypadku zdjęcia, które widać poniżej.
Zdjęcie zrobił W. Eugene Smith, a jest ono częścią cyklu, realizowanego w Japonii w latach 1971–73. powodem powstania tych fotografii było odkrycie choroby, nazwanej Minamata, która od lat 50. do 70. dziesiątkowała ludność jednego z regionów Japonii. Przez wiele lat pochodzenie schorzeń nie było znane – wiadomo było tylko, że jakaś tajemnicza bakteria atakuje układ nerwowy ludzi, powodując śmiertelne choroby, a u dzieci wywołuje straszliwe deformacje, zaburzenia rozwoju fizycznego i psychicznego.

Okazało się, że powodem tych chorób było skażenie rtęcią, którą do rzeki przez dziesiątki lat wypuszczała w ściekach fabryka chemiczna Chisso Corporation. Rtęć może być zabójcza nawet w małej dawce, tu płynęła ona razem z używaną przez okoliczną ludność wodą w ogromnym stężeniu. W. Eugene Smith na skażonym terenie przygotował cykl zdjęć, opublikowany następnie w magazynie Life. Przedstawione niżej zdjęcie jest najsłynniejszym obrazem z tego projektu. Pokazuje Ryoko Uemurę, kobietę przytulającą swoją zdeformowaną przez zakażenie córkę Tomoko (która w wyniku schorzeń umarła w wieku 21 lat). Wykorzystany tu układ piety jest jak najbardziej na miejscu – matka i córka są tu bowiem męczeńskimi i niewinnymi ofiarami.

Fot. W. Eugene Smith