"Do fotoreportażu używam tylko obiektywów stałoogniskowych". Wywiad z Darkiem Lewandowskim

Tomasz Wojciuk: Powiedz, dlaczego akurat fotoreportaż?
Darek Lewandowski: Bo tylko cykl zdjęć pozwala opowiedzieć jakąś historię. Fotograf na chwilę zamienia się w narratora, na swój sposób przedstawiającego i interpretującego zastaną rzeczywistość. Pokazuje prawdę, ale robi to subiektywnie. W tym właśnie tkwi piękno fotoreportażu. Ale nie zamykam się tylko dla niego. Robię także zdjęcia portretowe.

Fot. Darek Lewandowski

T. W.: Obecnie jesteś "wolnym strzelcem". Nie lepsza byłaby ciepła posadka w znanym tytule? Kilka lat temu pracowałeś w "Super Expressie"...
D. L.: Tak, ale ciągle robiłem to samo, nie dostawałem tematów, które mnie interesowały. Ta praca mnie ograniczała. Przeszkadzało mi siedzenie godzinami na dyżurach, oglądanie telewizji i czekanie na wydarzenie. Odkąd przeszedłem na swoje, to się zmieniło. Rozwinąłem się warsztatowo, mam lepsze pomysły, jestem bardziej kreatywny.

Fot. Darek Lewandowski

T. W.: Sporo podróżujesz. Jaki sprzęt zabierasz ze sobą, wyjeżdżając w tak egzotyczne miejsca jak Syria czy Kambodża?
D. L.: Tak naprawdę wszystko zależy od tego, co chcę fotografować. Zwykle pakuję do plecaka jedną lustrzankę cyfrową - Nikona D200, trzy jasne obiektywy stałoogniskowe Nikkora: 24 mm f/2,8, standardową "pięćdziesiątkę" f/1,4 i 300 mm f/4 oraz Sigmę 14 mm f/2,8. Czasami zabieram średnioformatową Mamiję RZ67 z obiektywem 110 mm i zapasem filmów. Do tego dochodzą karty pamięci, dodatkowe akumulatory. No i obowiązkowo bank pamięci o pojemności 20 GB, na który zgrywam materiał zdjęciowy z kart. Zresztą bank to bardzo przydatne urządzenie, mogące pełnić także funkcję odyktafonu i dtwarzacza plików MP3.

T. W.: A co z obiektywami typu zoom, które są chyba bardziej poręczne?
D. L.: Zoomy umożliwiają błyskawiczną zmianę ogniskowej bez konieczności zbliżania się czy oddalania od fotografowanego obiektu. To idealny sprzęt dla fotoreporterów biorących udział w konferencjach prasowych, gdzie stoi się w tłoku, często nie mając możliwości ruchu. Jeśli jednak fotoreportera nie ogranicza ciasnota i czas, o wiele lepszym pomysłem są obiektywy stałoogniskowe. Pozwalają one na bardziej świadome fotografowanie. Poza tym są jaśniejsze, mają mniejsze aberracje, ładniej rysują, zwykle mają lepszą rozdzielczość w centrum kadru. To prawda, że trzeba je częściej zmieniać, jednak to kwestia wprawy. Ktoś, kto dużo fotografuje, nie ma z tym problemu.

Fot. Darek Lewandowski

T. W.: Znajomy fotograf mówił mi, że wyruszając do Afryki i w okolice strefy równikowej, bierzesz zawsze ze sobą... folię spożywczą?
D. L.: Tak, jednak nie używam jej do kanapek (śmiech). Przydaje się za to podczas ulewy czy burzy piaskowej. Nigdy nie wiem, w jakich warunkach będę musiał fotografować. A zwykła folia lepiej zabezpiecza sprzęt niż najbardziej wyszukane uszczelnienia i systemy chroniące przed kurzem. Stosuję ten patent od lat, do tej pory okazywał się niezawodny. 

T. W.: Aparaty, obiektywy... Taki zestaw sporo kosztuje. Czy można przed wyjazdem go ubezpieczyć?
D. L.: Niestety nie, nad czym bardzo ubolewam. Ostatnio, próbując to zrobić, obdzwoniłem wszystkie towarzystwa i firmy ubezpieczeniowe. Żadne nie zdecydowało się wystawić mi polisy. Choć w Azji, którą odwiedzam najczęściej, jest - wbrew pozorom -  bardzo bezpiecznie i tak trzeba się pilnować. Zresztą, dotyczy to każdego miejsca na Ziemi...

T. W.: W ubiegłym roku otrzymałeś wyróżnienie w czwartej edycji konkursu National Geographic za fotoreportaż o tajskim boksie. Gdzie go zrobiłeś?
D. L.: W Kambodży, w Phnom Penh. Tam sport ten nazywa się Pradal Serey i jest niezwykle popularny, uczy się go od dziecka. Za wstęp na trwającą cztery godziny galę zapłaciłem pół dolara. Podczas zawodów zrobiłem w sumie kilkaset zdjęć. Miałem szczęście, bo pozwolono mi podejść pod sam ring. Tak naprawdę tylko będąc blisko, jesteś  w stanie zrobić fotoreportaż w taki sposób, jaki planujesz. Będąc w centrum wydarzeń, ma się o wiele większe pole manewru. Mnie udało się zyskać zaufanie bokserów i organizatorów gali, co w rezultacie dało tak świetne efekty. Rację miał Robert Capa mówiąc: "jeśli twoje zdjęcia nie są dostatecznie dobre, to nie jesteś dostatecznie blisko". Zresztą z materiałem tym wiąże się jeszcze jedna ciekawa historia...

Fot. Darek Lewandowski

Fot. Darek Lewandowski

T. W.: Jaka?
D. L.: Kilka dni po zrobieniu tych zdjęć, w komputerze przenośnym kolegi, na który zrzuciłem materiał, padł dysk. Dopiero po powrocie do Polski udało się nam odzyskać część danych. Wybrałem z tego potem sześć klatek, które zgłosiłem do konkursu. Tak więc - miałem szczęście w nieszczęściu...

T. W.: Czy tylko w tak egzotycznych miejscach da się zrobić dobre zdjęcia?
D. L.: Oczywiście, że nie. Najważniejszy jest dobry pomysł. Ja robię zdjęcia głównie w podróży, bo nie potrafię długo usiedzieć w jednym miejscu. Średnio trzy miesiące w roku spędzam poza domem, a mógłbym jeszcze więcej... Mogę śmiało powiedzieć, że podróże to moja pasja. Niestety, wśród niektórych fotografów panuje pogląd, że ci, którzy mają pieniądze na wyjazdy zagraniczne, z góry stoją na lepszej pozycji, bo mają szansę na ciekawszy temat.  Kompletnie nie zgadzam się z tą opinią. Jest ona wielce krzywdząca. A co z tymi, którzy robią świetne materiały w kraju, np. Grześkiem Klatką czy Chrisem Niedenthalem. A może oni sukcesy zawdzięczają drogiemu sprzętowi...? Inna sprawa, że ja tak naprawdę podróżuję za grosze.

Fot. Darek Lewandowski

Fot. Darek Lewandowski

T. W.: Chyba nie chcesz powiedzieć, że wyprawa na drugi koniec świata nic nie kosztuje?
D. L.: Zawsze poluję na tanie bilety. Czasami trwa to kilka miesięcy, ale i tak się opłaca. Na przykład za lot na Kubę zapłaciłem dwieście euro w obie strony. Za podobną sumę można polecieć do Meksyku. Jeśli ma się jakieś marzenie, przy odrobinie dobrych chęci da się je zrealizować.

T. W.: Podróżujesz sam?
D. L.: Nie. Zawsze z kimś. Tak jest raźniej, bezpieczniej i taniej, bo koszty noclegu czy transportu rozkładają się na dwie osoby. W żaden sposób mnie to nie ogranicza, bo będąc w jakimś miejscu przez kilka tygodni, zawsze uda mi się zrealizować materiał, który wcześniej zaplanowałem.

Fot. Darek Lewandowski

T. W.: Jakie cechy według ciebie powinien mieć dobry fotoreporter?
D. L.: Musi być ciekawy świata i ludzi. Taki typ inteligentnego obserwatora. W tym zawodzie przede wszystkim liczy się umiejętność wyszukiwania i rejestrowania sytuacji, których inni nie zauważą.

T. W.: Często fotografujesz ludzi. Pytasz ich o pozwolenie?
D. L.: Nie, jeśli chcę zrobić jakieś zdjęcie po prostu je robię... W bardziej obleganych przez turystów częściach świata tubylcy często chcą, aby płacić im za pozowanie do zdjęć. Nie mam tego w zwyczaju. Wówczas staram się fotografować tak, aby nie zauważyli. W mniej skomercjalizowanych regionach ludzie pozują o wiele chętniej. Są też przyjaźniej nastawieni. Często pokazuję im potem wykonane zdjęcia na ekranie LCD. To pomaga przełamać resztki nieufności.

Fot. Darek Lewandowski

Fot. Darek Lewandowski

Fot. Darek Lewandowski

Fot. Darek Lewandowski

Fot. Darek Lewandowski