Do czytania i poznania świata z innej strony: Obrazy w sieci

"Obrazy w sieci. Socjologia i antropologia ikonosfery internetu" - wbrew mądrze brzmiącemu tytułowi nie jest lekturą tylko dla akademików. Dowodem na to może być chociażby nazwisko jednego z dwóch redaktorów książki - Tomka Ferenca. Chociaż jest naukowcem, ma też na koncie już kilka doskonale przyjętych przez szerokie grono czytelników książek o fotografii.

Tę publikację Tomasz Ferenc zredagował wspólnie z Krzysztofem Olechnickim z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, który to uniwersytet jest też wydawcą tej książki. Publikacja ukazała się w ramach Serii Wydawniczej Polskiego Towarzystwa Socjologicznego.

"Obrazy w sieci" to zbiór tekstów wielu autorów, reprezentujących różne specjalności. Jednych interesują zagadnienia socjologiczne, innych artystyczne, wszyscy jednak są zgodni: internet to zjawisko tak ważne i mające tak duży wpływ na życie współczesnych ludzi, że trzeba mu się uważnie przypatrywać, badać, zadawać pytania. A o tym, na jak wiele sposobów można widzieć istnienie fotografii w internecie, świadczą same już tematy rozdziałów.

Łukasz Rogowski pisze o cielesności w internecie. I nie chodzi tu tylko o cyberseks, choć i to ważna zjawisko. Autor cielesność rozumie szerzej - odwołując się np. do sieciowych awatarów, których wszak traktuje się jak żywych ludzi, którzy mogą chorować, muszą się ubrać, marzną, czują ból. Paweł Szarek opisuje fenomen serwisu YouTube, Agata Bachórz albumy zdjęć z podróży, zamieszczane w sieci.

Serwisy społecznościowe (Nasza-klasa, Grono, Facebook), randkowe, zrzeszające pracowników jakiejś branży lub pracowników w ogóle (Goldenline) - przecież tu wszędzie są zdjęcia! I to nie tylko te, przedstawiające twarze użytkowników. Zalogowani w tych serwisach za pomocą zdjęć pokazują całe swoje życie, swój dorobek, osiągnięcia - czy ktoś kiedykolwiek przewidywał, że temu może służyć fotografia? Na co dzień, używając przecież wszystkich tych serwisów, w ogóle się nie zastanawiamy, jak wielką rolę odgrywa w nich fotografia. Gdyby nie ona - nikt by tam nie zaglądał...

Kolejne zagadnienie: szukanie w sieci szczęścia lub ukojenia. Paweł Łuczeczko opisuje zjawisko przeniesienia się z "reala" do sieci tzw. "łańcuszków szczęścia", a Lucyna Ratkowska i Ewelina Wejbert-Wąsiewicz piszą o czymś jeszcze bardziej niezwykłym - o przeżywaniu w internecie żałoby. O wirtualnych cmentarzach i portalach, zrzeszających rodziców, którzy stracili swoje dzieci.

Zupełnie inne zjawisko zainteresowało Izę Franckiewicz - przebadała ona i rozróżniła "sztukę w sieci" i "sztukę sieci". Pierwsza to przede wszystkim sposoby prezentacji w internecie dzieł, które istnieją w rzeczywistości. Sztuka sieci zaś to po prostu nowy kierunek w sztuce, polegający na tworzeniu projektów artystycznych, funkcjonujących wyłącznie w internecie, stworzonych na jego potrzeby i z dopasowaniem się i wykorzystaniem jego właściwości.

Uwzględniając bogactwo ikonesfery internetu, szczególnie interesujące zdają się przekształcenia funkcji obrazów oraz cały szereg ich nowych społecznych zastosowań i wielość estetyk obrazowania. Fotografia cyfrowa i rozwój bazujących na internecie form komunikacji sprawiają, że przemianom ulega sama istota fotografii, jej kulturowe znaczenia i społeczne funkcje, zwłaszcza w kontekście wszechogarniającej kultury globalizującego się świata i dominującej logiki społeczeństwa konsumpcyjnego - piszą Tomasz Ferenc i Krzysztof Olechnicki we wstępie do książki.

Publikacja "Obrazy w sieci" pokazuje nam, że mimo iż codziennie korzystamy w internetu, o wielu jego cechach i zastosowaniach albo nie mamy pojęcia, albo po prostu o nich nie myślimy. Niezwykle fascynującym jest ich odkrywanie, uświadamianie sobie. A to bardzo ułatwia lektura niniejszej publikacji.

Spis treści:

Tomasz Ferenc i Krzysztof Olechnicki - "Dlaczego warto badać obrazy w Sieci?"
Rafał Drozdowski - "Zdjęcia w Sieci. Kierunkująca i na-znaczająca rama prezentacyjna Internetu"
Natalia Pater-Ejgierd - "Dlaczego Sieć przemawia obrazem?"
Łukasz Rogowski - "O (bez)cielesności Internetu"
Paweł Szarek - "YouTube - specyfika medium i możliwości jego badania"
Maciej Frąckowiak - "Ikonosfera typu hand-made: tutorial jako recepta do modelowania obrazów"
Sylwia Katrzyńska i Marta Ponichter - "Kiedy obraz jest łącznikiem - o interakcjach zawieszonych w sieci"
Iza Frankiewicz - "Sztuka sieci / sztuka w sieci"
Joanna Popińska - "Avatary użytkowników forum internetowego jako odzwierciedlenie jego tematyki"
Agata Bachórz - "Obrazy z podróży: reportaże czy albumy ze zdjęciami? O internetowych fotorelacjach z Rosji"
Paweł Łuczeczko - "Łańcuch szczęścia w dobie Internetu"
Lucyna Ratkowska - "Wieczność w Sieci, czyli o występujących w Internecie formach żałoby"
Ewelina Wejbert-Wąsiewicz - "Te dzieci, które śpiewają w kamieniu? O wirtualnym cmentarzu sieroconych rodziców"
Aleksandra Nowakowska - "Obrazy Sieci. Internet w wyobrażeniach wizualnych młodzieży"

"Obrazy w Sieci. Antropologia i socjologia ikonosfery Internetu"
redakcja  Tomasz Ferenc i Krzysztof Olechnicki,
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2009