Do poczytania: Estetyka fotografii. Strata i zysk

Fotografia to dziwna sztuka, nietypowa. Dość młoda (w końcu narodzona w I połowie XIX wieku), ciągle właściwie nie opisana. Bo robić zdjęcia, oglądać wystawy, znać nazwiska klasyków to jedno, zaś zastanowić się nad teorią tej sztuki, próba ujęcia jej głównych cech, zasad, którymi się kieruje, które ją charakteryzują – to drugie. Rzeźba czy malarstwo posiadają swoich wybitnych teoretyków, którzy zbadali od „filozoficznej” strony zakamarki tej sztuki, usystematyzowali jej estetykę, stworzyli narzędzia i metodologię, ułatwiające dalsze badania.
Fotografia tego nie ma. Właściwie ciągle zdarza się, że badacze zdjęć muszą walczyć o uznanie ich badaczami sztuki – bo nie zawsze za takich są uznawani. Teoria fotografii, nauka, zajmująca się jej estetyką dopiero się rodzi, nie ma wciąż swojego zasłuóznego grona badaczy.

François Soulages, profesor filozofii na Université Paris 8, specjalizujący się w estetyce i badaniu sztuk pięknych, nie zniechęcił się wciąż niezbyt wysoką pozycją znawców fotografii i napisał książkę o estetyce tej sztuki. „Estetyka fotografii. Strata i zysk” – pozycja wydana właśnie po polsku, ukazała się nakładem wydawnictwa Universitas.
Autor stawia w niej pytania, nad którymi zdarzało się zastanawiać zapewne wielu (także tych, którzy po prostu robią zdjęcia).
- Jakie związki utrzymuje fotografia z rzeczywistością?
- Czym charakteryzuje się dzieło fotograficzne?
- Dzięki czemu sztuka fotograficzna sytuuje się w centrum, a nawet stanowi serce sztuki współczesnej?
Założeniem „wyjściowym” rozważań jest obalenie mitu (który wszak pokutował przez lata, a dziś jest często świadomie wykorzystywany przez artystów), że fotografia nie odwzorowuje rzeczywistości, a kreują ją. No a stąd już prosta droga do zastanowienia się, jakie ta kreacja może (powinna?) mieć granice, jak ją interpretować, jak rozumieć, czego od niej oczekiwać. Pewnym wyjściem na przód jest tu też rozpatrywanie fotografii jako tej, która łączy się z innymi sztukami, bo przecież w sztuce najnowszej dziedziny przenikają się i łączą, co nie jest bez znaczenia dla rozumienia każdej z nich.

Książkę Soulagesa można czytać na różne sposoby. Bo z jednej strony opiera się na silnej bazie filozoficznej (oraz psychoanalizie), wiele myśli czy wniosków jest popartych tezami filozofów (którzy zajmowali się sprawami ogólnymi, nie samą fotografią, np. Kartezjusza czy Kanta). Z drugiej – jeśli ktoś obawia się zagubienia wśród nie zawsze łatwych teorii filozoficznych – nie musi się zniechęcać, bo Soulages bardzo sprawnie swoje wywody ilustruje konkretnymi, znanymi zdjęciami i poglądami znanych fotografów, m.in. Julii Margaret Cameron, Diane Arbus, Jacquesa-Henri Lartigue’a.
Fenomen fotografii, jako tej, która sprawia wrażenie, że jest obiektywnym zapisem rzeczywistości, a tak naprawdę jak żadna inna sztuka umie oszukiwać i kłamać, jest tu „rozpracowany” z wielu punktów widzenia i w różnych kontekstach. To jedno z naprawdę pionierskich dzieł (szczególnie tych wydanych po polsku), które pozwala na fotografię spojrzeć nieco szerzej i głębiej zarazem.

Estetyka fotografii. Strata i zysk
Autor : François Soulages
tłum. : Beata Mytych-Forajter, Wacław Forajter
Rok wydania : 2007
ISBN : 97883-242-0668-1
liczba stron : 446
format : A5
Spis treści dostępny tu.

Wydawca:
Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS
www.universitas.com.pl