Do poczytania: Fotografia. Między dokumentem a sztuką współczesną

Wydana kilka tygodni temu w ramach serii „Horyzonty nowoczesności” książka francuskiego wykładowcy ma na celu zbadanie ewolucji, jaką przeszła fotografia na przestrzeni niecałych 200 lat swego istnienia.

Jak pisze autor we wstępie:
„Fotografia, która przez długi czas była uważana jedynie za narzędzie, z którego się korzysta, obecnie można podziwiać w galeriach i muzeach jako dzieło sztuki samo w sobie. Pojawia się w momencie rozkwitu wielkich metropolii, ekonomii monetarnej, industrializacji i demokracji. Była zatem z początku obrazem społeczeństwa kupieckiego, najlepiej potrafiła je udokumentować i aktualizować jego wartości. O ile jednak odpowiadała nowoczesnemu przemysłowemu społeczeństwu, to dziś ciężko jej spełnić wszystkie potrzeby społeczeństwa informacji, bazującemu na sieci cyfrowej. Fotografia jest więc przedmiotem tej książki: w swej różnorodności form, od dokumentu po sztukę współczesną, w swej historyczności: od jej początków w połowie XIX wieku, aż po stworzenie "sztuki fotograficznej", co pozwala autorowi na rozróżnienie "sztuki fotografii" od "fotografii artystów".”

Andre Rouille jest wykładowcą na Uniwersytecie Paryż VIII, uczy na wydziale sztuki, estetyki i filozofii. Dzieje którejkolwiek z dziedzin sztuki można badać dwojako: albo poprzez chronologię, artystów, następujące po sobie style i powstające w ich obrębie dzieła, albo bardziej teoretycznie, odwołując się do filozofii, estetyki, przemian umysłowości rozumianej szerzej niż tylko poszukiwania artystów. Rouille posiada wiedzę, która daje mu możliwość spojrzenia z obu wymienionych tu punktów widzenia – co czyni jego publikację jeszcze bardziej interesującą.
Autor prowadzi czytelnika mniej więcej chronologicznie przez dzieje fotografii – od jej narodzin, gdy była uważana za obiektywne narzędzie rejestracji, aż po współczesność, kiedy o dokumentacyjnej jej roli często można zapomnieć, oglądając w galeriach dzieła sztuki, wykorzystujące fotografię.
Śledzimy razem z autorem ewolucję, czy też może coraz to nowe „zastosowania” fotografii oraz nowe sposoby jej widzenia i interpretacji (jak choćby zagadnienie autorstwa: na samym początku jej dziejów autor zdjęcia nie był istotny, przecież był tylko „podwykonawcą”, który rejestrował rzeczywistość, nie wymagało to wielu talentów, nie było więc nagradzane szacunkiem dla twórcy). Widzimy fotografię w szerokim, artystycznym kontekście: jako narzędzie używane przez ekspresjonistów, jako utylitarną metodę archiwizacji czy przekazywania informacji; fotografia pojawia się przy okazji zmian, jakie zrodziły się w sztuce dzięki impresjonistom, autor opisuje ważny, choć krótkotrwały nurt piktorializmu – pojawiają się tu wszystkie istotne dla fotografii punkty w historii. A wszystko to wpisane jest w kontekst filozoficzny, pojawia się analiza dokonana z punku widzenia estetyka, który na sztukę nie patrzy tylko przez pryzmat nazwisk i dat.

Z książki „Fotografia. Między dokumentem a sztuką współczesną” nie wydobędzie się wielu praktycznych informacji, nie obejrzy się zdjęć, nie pozna biografii artystów. Nie jest to pozycja skierowana dla zdobywców konkretnych, encyklopedycznych informacji. To książka, która każdemu miłośnikowi fotografii (i nie tylko, rzecz jasna) powoli spojrzeć na tę dziedzinę szerzej, niż tylko przez obiektyw własnego aparatu lub poprzez suche biografie poszczególnych artystów.

Fotografia. Między dokumentem a sztuką współczesną
Autor : Andre Rouille
tłum. : Oskar Hedemann
Rok wydania : 2007
ISBN : 97883-242-0629-2
liczba stron : 572
format : A5
okładka : miękka

Wydawca:
Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS
http//:www.universitas.com.pl

SPIS TREŚCI

CZĘŚĆ PIERWSZA
MIĘDZY DOKUMENTEM A EKSPRESJĄ

I. Fotograficzna nowoczesność
Obraz-maszyna
Nowoczesne widzialności

II. Prawda fotografii
Magia prawdy
Wypowiadanie prawdy
Formy prawdy

III. Funkcje dokumentu
Archiwizowanie
Porządkowanie
Unowocześnienie wiedzy
Ilustrowanie
Informowanie

IV. Kryzys fotografii-dokumentu
Fotografia-ekspresja
Utrata więzi ze światem
Koniec porządku wizualnego

V. Fotografia-ekspresja
Obraz, zapis
Autor, podmiot
Inny, dialog

VI. Fotografia: pomiędzy
Nędza ontologii
Bieguny fotografii
Czasowość fotograficzna
Realizacja i aktualizacja
 
CZĘŚĆ DRUGA
MIĘDZY FOTOGRAFIĄ A SZTUKĄ

VII. Sztuka fotografów
Kalotyp jako sztuka kontrowersyjna
Sztuka-hybryda, piktoralizm
Sztuka mechaniczna i nowa rzeczywistość
Sztuka podmiotu. Subjektive fotografie
Sztuka materii. Fotografia twórcza
Sztuka mieszania neopiktorializm
 
VIII. Fotografia artystów
Fotografia wyparta przez sztukę: Impresjonizm
Fotografia jako narzędzie sztuki
Fotografia- nośnik sztuki
Fotografia jako materiał sztuki

CZĘŚĆ TRZECIA
SZTUKA JAKO FOTOGRAFIA

IX. Fizjonomia sztuki-fotografii
Inna sztuka w obrębie sztuki
Przejścia sztuki-fotografii

X. Sekularyzacja
Polityka
Wycofanie się
Przekrojowość

Wnioski