Fotografia na świecie: Portugalia

Joshua Benoliel to kolejny fotograf, który co prawda nie pochodził z Portugalii (był Brytyjczykiem), lecz z tym krajem związał praktycznie całą swą karierę. Pracując dla O Século, Ilustração Portuguesa, a później również m.in. dla francuskiego L'Illustration, wyrobił sobie renomę znakomitego fotoreportera. Dokumentował przełomowe punkty w historii Portugalii, m.in. I wojnę światową i upadek monarchii.

Fot. Joshua Benoliel

Fot. Joshua Benoliel

W roku 2009 Muzeum Chiado w Lizbonie zorganizowało głośną wystawę Batalha de Sombras (Bitwa cieni), prezentującą dorobek fotografów portugalskich lat 50. XX wieku. Ta dekada odznaczała się w historii kraju licznymi konfliktami, społeczeństwo przecinały rozmaite linie podziału; ten etap przejścia znalazł swój wyraz w twórczości fotografów takich, jak Carlos Calvet, Gérard Castello-Lopes, Varela Pécurto, Eduardo Harrington Sena, Sena da Silva, Fernando Taborda. Ich fotografie odznaczają się jednoczesną potrzebą realizacji postulatów estetycznych w fotografii, tworzenia sztuki dla siebie samej, jak i konieczności zaangażowania społecznego, wystosowania pewnego komentarza, czego często od fotografii się wymaga.

Fot. Eduardo Harrington Sena

Fot. Varela Pecurto

Fot. Fernando Taborda

Wśród nich na szczególny komentarz zasługuje Gerard Castello-Lopes, uważany za najwybitniejszego przedstawiciela tzw. fotografii humanistycznej w Portugalii. Jego surowe, lecz niepozbawione nadziei spojrzenie dokumentuje codzienne życie w rzeczywistości dyktatury Salazara.

Fot. Gerard Castello-Lopes

Fot. Gerard Castello-Lopes

Fot. Gerard Castello-Lopes

Czerń i biel dominują w twórczości Paulo Nozolino, reprezentanta nieco młodszej generacji (ur. 1955). Rodzinna Portugalia nie jest głównym tematem jego twórczości; Nozolino najczęściej wybiera jako cel swoich podróży fotograficznych Bliski Wschód, gdzie zbiera nasycone filmową, mocno narracyjną treścią kadry z życia, wycinki nieznanych opowieści.

Fot. Paulo Nozolino

Fot. Paulo Nozolino

Fot. Paulo Nozolino

Tę samą generację już uznanych fotografów portugalskich reprezentuje m.in. Daniel Blaufuks (ur. 1963). To typ fotografa – podróżnika; zasłynął przede wszystkim współpracą z Paulem Bowlesem, dla którego ilustrował literackie relacje z Tangeru, Mostaru czy Petersburga. Blaufuks mieszkał na niemal każdym kontynencie, współpracował z licznymi tytułami prasowymi w Portugalii, próbował również swoich sił jako reżyser – ma na koncie m.in. dokument o architekturze portugalskiej, Reversed Landscapes czy Under Strange Skies o uchodźcach żydowskich w Lizbonie w czasie II wojny światowej.

Fot. Daniel Blaufuks

Fot. Daniel Blaufuks

Z najmłodszych fotografów portugalskich z pewnością warto wymienić nazwisko Edgara Martinsa, którego paranaukowe, analityczne wizje nie tylko przyniosły mu wiele nagród i kontraktów, ale i wywołały kontrowersje związane z podejrzeniem o fotomanipulację (The New York Times wycofał pierwotnie opublikowaną na stronie www magazynu galerię zdjęć Martinsa podejrzewając, że zostały zmodyfikowane cyfrowo). Uznany kurator portugalski, Jorge Calado, wypowiedział się w tej sprawie: "Fotografia zaczyna się na f, podobnie jak fikcja czy fałsz; to grzech pierworodny fotografii i jedynie puryści czy pedanci w rodzaju the New York Times wydają się tego nie zauważać".

Fot. Edgar Martins

Fot. Edgar Martins