Fotografia od A do Z: Lampa błyskowa

Lampa błyskowa (flesz, ang. flash) - stosowane w fotografii urządzenie, którego zadaniem jest wyzwolenie silnej wiązki światła w bardzo krótkim czasie.

Lampa błyskowa we współczesnej formie jest urządzeniem elektronicznym wyzwalanym przez aparat fotograficzny (lub ewentualnie inną lampę błyskową) w trakcie naświetlania zdjęcia, gdy migawka aparatu jest otwarta. W ogólnym ujęciu, wszystkie lampy błyskowe składają się z układu zasilania (sieciowego lub bateryjnego), zespołu kondensatorów, transformatora, ksenonowej lampy wyładowczej oraz układu sterującego. Układ zasilania ładuje kondensatory, następnie, w odpowiednim momencie, system sterujący lampy błyskowej uwalnia zgromadzony ładunek. Ten, za pomocą transformatora, zamieniony zostaje na krótki impuls elektryczny o napięciu rzędu dziesiątek kilowoltów, który trafia do ksenonowej lampy wyładowczej (zwanej potocznie palnikiem), gdzie następuje jonizacja gazu, a w efekcie wyzwolenie silnej wiązki światła. W czasie krótkiego, trwającego zwykle około 1/1000 sekundy błysku, wyzwolona zostaje energia rzędu kilkudziesięciu dżuli.

Systemowa lampa błyskowa Canon Speedlite 580EX II.

Aby światło flesza zdołało wpłynąć na naświetlenie zdjęcia, lampa błyskowa musi być odpowiednio zsynchronizowana z migawką aparatu. W przypadku migawek centralnych jest to możliwe w pełnym zakresie ich pracy, jednak w migawkach szczelinowych, ze względu na ich konstrukcję, zakres czasów ekspozycji możliwych do synchronizacji jest ograniczony. W zależności od aparatu wynosi on najczęściej od 1/30 do 1/300 sekundy. Ponadto w wielu urządzeniach możliwy jest wybór momentu synchronizacji błysku – natychmiast po otwarciu lub tuż przed zamknięciem migawki (tzw. synchronizacja na pierwszą lub druga kurtynę).

Lampa błyskowa może zostać wyzwolona przez impuls elektryczny z aparatu, zdalnie, za pomocą wyzwalacza radiowego lub na podczerwień, bądź też przez fotocelę, która reaguje na światło innego, wcześniej uruchomionego flesza.

Lampy błyskowe stosowane są najczęściej w warunkach słabego oświetlenia, które jest niewystarczające do wykonania poprawnie naświetlonego zdjęcia. Ponadto lampa błyskowa może być przydatna w sytuacji, gdy poziom oświetlenia jest zbyt niski do zastosowania wysokiej wartości przysłony lub optymalnej czułości ISO. Doświetlanie fleszem stosuje się także do scen kontrastowych w pełnym słońcu dla zrównoważenia rozkładu świateł.

Bezprzewodowy wyzwalacz lamp błyskowych PocketWizard.

Do ważnych parametrów opisujących lampy błyskowe należą:

• Kąt rozsyłu światła – ważne, aby nie był mniejszy niż kąt widzenia użytego obiektywu. Podawany jest zazwyczaj w uproszczonej formie jako ogniskowa, która zgodna jest z kątem rozsyłu światła danej lampy błyskowej. Część urządzeń oferuje zoom, czyli możliwość zmiany zakresu kątowego lampy. Ponadto, do niektórych fleszy można dołączyć nasadki rozpraszające, które zwiększają kąt padania światła.
  
  

• Energia (moc) błysku – podawana jest najczęściej w watosekundach (Ws), czyli inaczej dżulach (w układzie SI). Wartość energii błysku zależna jest od pojemności kondensatora (układu kondensatorów) oraz napięcia, do którego zastał on naładowany.

Wzór na moc lampy błyskowej (Q).  C - pojemność kondensatora, U - napięcie

• Liczba przewodnia (LP) – wielkość ściśle fotograficzna. Określa maksymalny zasięg w metrach lub stopach, z którego można wykonać poprawnie naświetlone zdjęcie przy ustawieniu przysłony f/1 i czułości ISO 100 bez żadnych innych źródeł światła. Liczba przewodnia zależna jest od kąta rozsyłu światła i zawsze podawana jest dla danej ogniskowej. Najczęściej podaje się ją dla ogniskowej standardowej (50 mm w przypadku aparatów małoobrazkowych) lub najmniejszego kąta rozsyłu danej lampy błyskowej, brak jest jednak standardów ujednolicających, które pozwalałyby na łatwe porównywanie lamp błyskowych różnych producentów. Dodatkowo wpływ na wielkość liczby przewodniej mają straty powodowane przez elementy skupiające i zmiękczające światło w lampie błyskowej.
   

• Czas ładowania – wyrażany w sekundach czas, który konieczny jest do pełnego naładowania kondensatorów lampy błyskowej. Czas ten może w danej lampie być różny dla poszczególnych opcji zasilania.
   

• Temperatura barwowa światła – w przypadku lamp błyskowych jest ona zbliżona do światła dziennego i w różnych modelach najczęściej zawiera się w zakresie 5000–5600 K. Lepszej jakości lampy charakteryzują się ponadto większą stabilnością barwy światła, podczas gdy w tańszych modelach często występują pewne wahania temperatury barwowej.

Profesjonalna błyskowa lampa studyjna Bowens z serii Gemini Pro.