Fotografia Kolekcjonerska analogowa, cyfrowa oraz sposoby sygnowania i przechowywania zdjęć

Fotografia analogowa

Omawiając fotografię analogową i jej wartość kolekcjonerską, trzeba zwrócić uwagę przede wszystkim na aspekt całego procesu wywoływania, co ma niezwykle ważne przełożenie na wieloletnią trwałość fotografii. Pomijając etap naświetlania materiału światłoczułego pod powiększalnikiem, dochodzimy do etapu jego wywołania. Przede wszystkim trzeba zadbać o wypłukanie kwaśnych resztek z procesu wywoływania poprzez zastosowanie tzw. kąpieli przerywającej. Kolejnym etapem jest utrwalanie. W tym przypadku można mówić o jego dwóch aspektach. Pierwszy polega na utrwalaniu tzw. wstępnym, który trwa ok. 2 minut, następnie przechodzimy do płukania w wodzie i kolejnym utrwalaniu właściwym, też ok. 2 minut. Warto pamiętać o tym, żeby proces utrwalania nie był zbyt długi.

Odbitki muszą być wykonane na papierze barytowym, ponieważ charakteryzuje się on wysoką trwałością. Na rynku dostępne są też papiery oznaczone (archive fast), czyli o archiwalnej trwałości.

Kolejnym etapem na drodze do stworzenia fotografii o walorach kolekcjonerskich jest proces wypłukiwania utrwalacza. Można zawrzeć go w kilku etapach. Wypłukiwanie wstępne kilkunastu minutowe, potem kąpiel  w roztworach usuwających utrwalacz i końcowe pół godzinne płukanie z testem kontrolnym PH.

Sygnowanie fotografii

Oprócz konkretnego sposobu wywoływania zdjęć, bardzo ważnym czynnikiem dla archiwizacji fotografii jest jej sygnowanie. Przede wszystkim podpis powinien widnieć na odwrocie zdjęcia. Najlepiej, gdy do tego zostaje użyty ołówek grafitowy. Często stosuje się także pieczęć autorską (tusz bezkwasowy - non acid). W opisie zdjęcia musi być określony jego nakład, np.1/20 (pierwsza fotografia z dwudziestu istniejących). Im jest on mniejszy, tym zdjęcia uzyskują wyższą cenę na aukcjach. Im mniejszy nominał, tym zdjęcie jest bardziej wartościowe od strony marketingowej.
Przy nazwisku autora powinien znajdować się znak ? copyright, czyli zastrzeżenie praw do reprodukcji. Klasyczne odbitki analogowe powinny spełniać warunki co do trwałości, w okresie do  co najmniej 100 lat.

Oprawa fotografii

Dbając o to, by fotografia nie została uszkodzona stosuje się oprawę typu passe-partout, najlepiej z bezkwasowego kartonu. Passe-partout to dobre rozwiązanie, gdy fotografie umieszcza się pod szybą, w takim przypadku, zdjęcie nie ma bezpośredniej styczności ze szkłem (dzięki temu można uniknąć niepotrzebnych zarysowań powierzchni fotografii).
Jeśli już koniecznie chce się przykleić fotografię do kartonu, trzeba pamiętać o tym, aby stosować kleje bezkwasowe.

Przechowywanie

Kolejnym ważnym zagadnieniem przy kolekcjonowaniu zdjęć jest ich przechowywanie. Powinno się je przekładać specjalną bibułą japońską, która chroni emulsję. Temperatura nie powinna przekraczać 21 C, a wilgotność powietrza 40 - 10 %. Oczywiście zawsze trzeba chronić fotografię przed światłem słonecznym.

Marian Schmidt Petra Montains, Jordan, 2006

Fotografia czarno-biała, brom, papier, tonowanie złotem, 26,6x45 cm (w świetle passe-partout, archiwalna odbitka autorska, sygnowana na odwrocie, nakład: 1/26. Fotografia tradycyjna bromowa
 

Fotografia cyfrowa

W przypadku fotografii cyfrowej, zagadnienie fotografii kolekcjonerskiej wygląda trochę inaczej. Głównie nie zmienia się fakt wytrzymałości fotografii, a wiec musi ona spełniać warunki trwałości przynajmniej na 100 lat, jak w przypadku fotografii analogowej. Można mówić o dwóch metodach otrzymywania fotografii kolekcjonerskiej w przypadku fotografii cyfrowej.

Pierwsza metoda to połączenie techniki komputerowej z tradycyjną metodą wykonywania odbitek. Fotografie wykonuje się na materiale światłoczułym. Negatyw natomiast jest skanowany przy pomocy skanera i przetworzony w plik graficzny. W programach graficznych dokonuje się korekty obrazu, nasycenie kolorów, regulacja cieni, wyostrzenie i inne efekty wizualne. Z takiego pliku naświetlany jest negatyw. Z niego z kolei tworzone zostają odbitki w sposób tradycyjny w ciemni. Efekt końcowy to tradycyjna fotografia barytowa.

Druga metoda pomija element pracy w ciemni. Negatyw także skanuje się w wysokiej rozdzielczości. Do wydruków używamy specjalnych tuszy atramentowych pigmentowych, które mają gwarancję ok. 100 lat trwałości. Zdjęcie zrobione tą metodą to nie tylko odpowiedni tusz, ale też papier, który również musi mieć właściwości archiwalne. Dziś mamy cały wachlarz papierów o tych właściwościach.
Często komputer i skaner nazywany jest ciemnią cyfrową i w zasadzie tak jest, ponieważ zmienia się tylko narzędzie. Dziś mając do dyspozycji wysokiej klasy sprzęt skanujący różnice przy wydruku są niewidoczne, bardzo trudno odróżnić fotografie wykonaną tradycyjną metodą analogową a wydrukiem cyfrowym.

Przemysław Pokrycki, Bez tytułu, 2008/2009

Papier, 40x50 cm (w świetle oprawy); sygnowana na odwrocie, datowana, opis tuszem, nakład 1/15, print. Fotografia cyfrowa, czyli wydruk cyfrowy

Bibliografia

Izabela Jaroszewska "Fotografia na rynku Sztuki"

 

Porojekt

Twórca projektu "Rynek Fotografii"

Współpraca

Partner strategiczny