Książki100 najważniejszych zdjęć świataPytania i odpowiedziCytaty dla fotografaNajczęściej wyszukiwane

Dołącz do nas

Google+

Daj się ocenić i oceniaj



  • Autor:
    Komentarzy: 1


  • Autor:
    Komentarzy: 27


  • Autor:
    Komentarzy: 3


  • Autor:
    Komentarzy: 5


  • Autor:
    Komentarzy: 8


  • Autor:
    Komentarzy: 3


  • Autor:
    Komentarzy: 14


  • Autor:
    Komentarzy: 13


  • Autor:
    Komentarzy: 18


  • Autor:
    Komentarzy: 3


  • Autor:
    Komentarzy: 9


  • Autor:
    Komentarzy: 67


  • Autor:
    Komentarzy: 8


  • Autor:
    Komentarzy: 23


  • Autor:
    Komentarzy: 17
f

Fotografuj z Dellem, cz. 4 - techniki HDR w teorii i praktyce

Fotografuj z Dellem, cz. 4 - techniki HDR w teorii i praktyce

Jedną z technik fotograficzno-edycyjnych budzących skrajnie różne emocje jest łączenie zdjęć o różnych ekspozycjach w obrazy o podwyższonej rozpiętości tonalnej. Dla jednych HDR oferuje możliwości, jakich nie daje żadna inna technika fotograficzna, dla innych jest to coś, co powinno zostać zakazane. A jak jest naprawdę? W czwartym odcinku naszego cyklu poradnikowego realizowanego wspólnie z firmą Dell postaramy się nieco odmitologizować tę kwestię z korzyścią dla wszystkich, a przede wszystkim tych z Was, którzy zechcecie zgłębić sekrety technik HDR.


Co trzeba wiedzieć?


Specyficzny klimat panujący wokół technik HDR jest źródłem wielu nieporozumień i mitów. Z tego powodu nie tylko szukanie konkretniejszych informacji na ten temat, ale też pisanie o nim nie należy do zadań prostych. My, na łamach kolejnej części cyklu "Fotografuj z Dellem" postaramy się ująć temat korzystania z technik HDR w taki właśnie całościowy sposób – tak aby przekazać Wam jak najwięcej informacji teoretycznych i praktycznych, a przy okazji nieco to wszystko odczarować. A jest po co, ponieważ umiejętnie wykorzystane techniki HDR zapewniają fotografowi możliwość poradzenia sobie w sytuacjach, które w przypadku tradycyjnych technik fotograficznych należałoby spisać na straty. Nie wierzycie? Przekonajcie się sami!

Co to jest rozpiętość tonalna zdjęcia i jak z niej korzystać?

Zacznijmy od podstaw. Z technikami HDR nierozerwalnie związane jest pojęcie rozpiętości tonalnej zdjęcia lub fotografowanej sceny (w przypadku obrazu fotograficznego lub sprzętu fotograficznego można mówić też o dynamice tonalnej, czyli zdolności do kompletnego odwzorowania sceny o określonej rozpiętości tonalnej). O co tu chodzi? Odpowiedź jest prosta: rozpiętość tonalna fotografowanej sceny oznacza zakres występujących w niej tonów od najciemniejszych po najjaśniejsze. Zakres ten liczbowo określa się za pomocą dobrze znanego wszystkim fotografom współczynnika EV, który w tym konkretnym wypadku oznacza, ile razy najjaśniejszy obszar sceny jest jaśniejszy od najciemniejszego. A ponieważ EV jest skalą wykładniczą, rozpiętość tonalna 10EV oznacza nieco ponad 1000-krotną różnicę. Sceny o dużej rozpiętości tonalnej najczęściej określa się potocznie mianem kontrastowych.
 

Dell UltraSharp UP2716D edycja zdjęć poradnik cykl fotografia cyfrowa Adobe Photoshop Lightroom Photomatix Pro techniki HDR wysoka rozpiętość tonalna mapowanie tonalne tone mapping kontrast dynamika tonalna
Wiele fotografowanych przez nas scen odznacza się podwyższoną rozpiętością tonalną. Nawet tak sprzyjające dla fotografów tematy jak pejzaże, podczas złotych godzin potrafią niemile zaskoczyć ogromnym kontrastem. Techniki HDR mogą nam bardzo pomóc, gdy np. nie mamy pod ręką odpowiedniego filtra połówkowego, albo gdy wygląd sceny wyklucza jego skuteczne wykorzystanie.

 

Na to wszystko nakłada się dynamika tonalna naszego aparatu, czyli zdolność do uchwycenia na zdjęciu określonego zakresu tonów. Ta zależy od kilku czynników, z których najważniejsze są: model aparatu (im nowszy i bardziej zaawansowany, tym zazwyczaj lepiej - choć zdarzają się wyjątki) oraz ustawiona czułość ISO (najmniejsza fizyczna czułość matrycy umożliwia uchwycenie najszerszego zakresu tonów). Uchwycenie na zdjęciu obszarów wykraczających poza dynamikę tonalną matrycy aparatu owocuje powstawaniem obszarów skrajnie niedoświetlonych w miejscach, gdzie światła jest zbyt mało i przepalonych tam, gdzie jest go za dużo. Analogiczne zjawiska występują oczywiście również wówczas, gdy na skutek źle ustawionej ekspozycji dojdzie do prześwietlenia lub niedoświetlenia całego zdjęcia. Jednak w przypadku scen o nadmiernej rozpiętości tonalnej uniknięcie wystąpienia przepaleń i/lub skrajnych niedoświetleń jest niemożliwe – niezależnie od tego, jak ustawimy parametry naświetlania.

Dwa pozostałe przypadki związane z rozpiętością tonalną sceny i możliwe do wystąpienia w praktyce są znacznie prostsze: jeżeli rozpiętość tonalna sceny w przybliżeniu odpowiada dynamice tonalnej aparatu, to mamy do czynienia ze sceną kontrastową. Jeżeli natomiast rozpiętość tonalna jest znacznie mniejsza, niż możliwości sprzętu w tym zakresie, to scena na zdjęciu przedstawiona zostanie jako charakteryzująca się niskim kontrastem. Oczywiście wszystko to przy założeniu, że fotografujący zadba o poprawne ustawienie ekspozycji.

 

Bez dobrego monitora też się da, choć jest znacznie trudniej

...i dlatego w tym wypadku szczególnie istotne jest posiadanie monitora dobrej jakości. Warto pamiętać, że HDR to technika zaawansowana, zakładająca bardzo silną ingerencję w obraz fotograficzny i jako taka wymaga od stosującego ją fotografa szczególnej ostrożności. Stosując ją łatwo doprowadzić do tego, że kolory będą wyglądały nie tak jak chcemy (szczególnie jeśli chcemy, aby wyglądały naturalnie), przejścia tonalne utracą swój pierwotny charakter, a drobne detale zamiast zostać podkreślone zaawansowaną obróbką, gdzieś nam znikną. Żeby zminimalizować to ryzyko, należy pracować na dobrym monitorze - i to koniecznie monitorze skalibrowanym. Ponadto, w przypadku zdjęć przeznaczonych do publikacji w Internecie należy pamiętać, aby w wersji ostatecznej zapisywać je w przestrzeni barwnej sRGB. W innym wypadku pojawi się spore ryzyko, że większość odwiedzających naszą galerię online zobaczy je w bardzo zniekształconej kolorystyce.
 

Dell UltraSharp UP2716D edycja zdjęć poradnik cykl fotografia cyfrowa Adobe Photoshop Lightroom Photomatix Pro techniki HDR wysoka rozpiętość tonalna mapowanie tonalne tone mapping kontrast dynamika tonalna
Obróbka zdjęć wykonanych w technice HDR lub przeznaczonych do połączenia w obrazy najczęściej wiąże się z pracą na obrazach o ogromnej różnorodności barwnej i (co oczywiste) tonalnej. Dobry monitor jest tu narzędziem bardzo zalecanym, choć warto również dobrze opanować pomoce oferowane nam przez aparat i program graficzny: histogram oraz oznaczanie obszarów przepalonych i niedoświetlonych. Z kolei właściwa kalibracja monitora pozwoli nam skuteczniej porównać wygląd zdjęć na różnych etapach pracy.

 

Co jeszcze może nam pomóc? Przede wszystkim histogram, czyli najważniejsze narzędzie diagnostyczne każdego fotografa, dostępne w każdym aparacie cyfrowym i programie edycyjnym. Wykres pokazujący rozkład tonów na zdjęciu pozwala określić kontrast i rozpiętość tonalną sceny (a więc również i to, czy w danej sytuacji w ogóle jest sens stosowania technik HDR), stwierdzić, czy na zdjęciu występują przepalenia i niedoświetlenia, a także jak poważny problem stanowią. W wersji bardziej zaawansowanej (histogram RGB, trudniejszy do opanowania) pozwalają też przeanalizować kolorystykę zdjęcia i określić, czy pokrywa się ona z naszymi oczekiwaniami. Na łamach serwisu Świat Obrazu wielokrotnie poruszaliśmy kwestię prawidłowego korzystania z histogramu – jeżeli nie potraficie jeszcze tego robić, to podstawowe informacje na temat tego narzędzia znajdziecie tutaj i tutaj.

 

Dwa podejścia do HDR – realistycznie lub efektownie

Wróćmy jednak do zasadniczego tematu naszego tekstu, czyli technik HDR. Na początek garść teorii. Mianem obrazów HDR (skrót od High Dynamic Range - duża rozpiętość tonalna) przyjęło się określać obrazy cyfrowe odznaczające się zakresem tonalnym znacznie przekraczającym możliwości typowego urządzenia rejestrującego (aparatu fotograficznego, kamery) i/lub wyświetlacza (monitora, rzutnika, telewizora). W fotografii obrazy takie uzyskuje się najczęściej łącząc serię zdjęć przedstawiających jedną i tę samą scenę, ale różniących się od siebie ekspozycją – po to, aby na każdy obszar kadru, niezależnie od swojej jasności, został poprawnie uchwycony przynajmniej na jednym zdjęciu. Zdjęcia te są następnie łączone przez specjalne oprogramowanie w jeden obraz zawierający pełne informacje o rozpiętości tonalnej i kolorystyce całej sceny.
 

Dell UltraSharp UP2716D edycja zdjęć poradnik cykl fotografia cyfrowa Adobe Photoshop Lightroom Photomatix Pro techniki HDR wysoka rozpiętość tonalna mapowanie tonalne tone mapping kontrast dynamika tonalna
Dobrze wykonane zdjęcie w technice HDR nie musi być koniecznie przejawem niespełnionych malarskich ambicji. Może być równie dobrze efektowną i estetycznie wykonaną pamiątką z wakacji. Na przykład pokazać zachód słońca nad morzem takim, jakim go naprawdę zapamiętaliśmy, a jaki na zwyczajnym zdjęciu bardzo trudno byłoby nam uchwycić. W takim wypadku warto pójść w stronę fotografii realistycznej.

 

Dla nas najważniejsze jest jednak to, co następuje później. Gotowy obraz HDR należy poddać kolejnej obróbce mającej na celu wyekstrahowanie z niego na powrót obrazu o standardowej (małej) rozpiętości tonalnej. Paradoks? Otóż nie. Obraz HDR nie nadaje się do publikacji w Internecie, ani nawet nie da się go wyświetlić – a przynajmniej nie na zdecydowanej większości używanych obecnie monitorów i telewizorów (wyświetlacze typu HDR dostępne szerszemu gronu odbiorców są póki co jeszcze nowością i w dodatku nie wszystkie oferują "prawdziwy" tryb wyświetlania obrazu o wysokiej rozpiętości tonalnej). Dlatego to, co potocznie określa się mianem "tworzenia zdjęcia HDR" w praktyce najczęściej jest przekształcaniem prawdziwego obrazu HDR w obraz o standardowej rozpiętości tonalnej, skompresowanej w taki sposób, aby sfotografowana scena zachowała swój charakter.

Ten ostatni proces nosi nazwę mapowania tonalnego (ang. Tone mapping) i może zostać przeprowadzona na wiele sposobów. Część z metod i programów realizujących to zadanie, które opiszemy na następnej stronie zapewnia w efekcie obrazy o bardzo efektownym wyglądzie – często wręcz przekraczającym granice tego, co zwykło się uważać za fotografię. Inne zaś mają na celu przedstawienie fotografowanej sceny możliwie jak najbardziej naturalnie. To, na jaką metodę zdecydujecie się wy, powinno każdorazowo zależeć od waszych intencji. Pamiętajcie tylko o jednym: za nienajlepszą opinię stosowania technik HDR w fotografii w dużej mierze odpowiadają sami fotografowie nadużywający zabiegów z grupy "efekciarskich". Z drugiej strony wielu specjalistów w omawianej dziedzinie wychodzi z założenia, że najlepsze zdjęcie o poszerzonej rozpiętości tonalnej to takie, w przypadku którego osoba mniej obeznana z tematem nawet nie rozpozna śladów użycia technik HDR. Myślenie takie nie jest pozbawione sensu i postaramy się was o tym przekonać.
 

Dell UltraSharp UP2716D edycja zdjęć poradnik cykl fotografia cyfrowa Adobe Photoshop Lightroom Photomatix Pro techniki HDR wysoka rozpiętość tonalna mapowanie tonalne tone mapping kontrast dynamika tonalna
Artystyczne techniki HDR pozwalają fotografowi popuścić wodze fantazji i zamienić jego zdjęcia w twórczość nieskrępowaną żadnymi konwenansami. Dobrym tematem na zdjęcie może być wówczas absolutnie wszystko – oczywiście pułapek, w jakie może wpaść zbyt pewny siebie, przepełniony estetyczną manierą fotograf jest wówczas również odpowiednio więcej. A jednak jest to ryzyko, które naprawdę warto podjąć. (Fot. zeitfaenger.at / Flickr)

 

Zasadniczo różne podejścia do technik HDR wymagają zastosowania nieco odmiennych narzędzi. Ponadto z uwagi na ogromną złożoność samych technik mapowania tonalnego warto pamiętać o czymś jeszcze: jedno zdjęcie wykonane przez jednego fotografa mającego określone oczekiwania wobec wyglądu końcowego fotografii poddawane niezależnej edycji na dwóch różnych programach graficznych (nawet podobnych do siebie pod względem innych dostępnych w nich opcji edycyjnych) może prezentować się zupełnie odmiennie w obydwu wersjach. Efekty stosowania technik HDR są w dużej mierze zależne od stosowanych przez nas narzędzi.

 

Aparat też często potrafi, ale nigdy tak dobrze jak my

Od kilku lat ogromną popularnością wśród producentów aparatów cyfrowych stało się implementowanie możliwości skutecznego fotografowania scen o rozszerzonej rozpiętości tonalnej. Zaczęto ostrożnie, dziesięć lat temu funkcjami automatycznego cyfrowego rozjaśniania cieni i optymalizowania dynamiki tonalnej na zdjęciach. Tak działało (i nadal działa) pierwsze narzędzie tego typu, czyli funkcja Active D-Lighting w aparatach Nikona, którą następnie zaadaptowali we własnych odmianach inni producenci. To był jednak tylko pierwszy krok i obecnie trudno jest znaleźć bardziej zaawansowany model aparatu, który nie potrafiłby sam łączyć sekwencji zdjęć w obraz HDR i poddawać go odpowiedniej, automatycznej obróbce.
 

Dell UltraSharp UP2716D edycja zdjęć poradnik cykl fotografia cyfrowa Adobe Photoshop Lightroom Photomatix Pro techniki HDR wysoka rozpiętość tonalna mapowanie tonalne tone mapping kontrast dynamika tonalna
Przykład jednej sceny sfotografowanej aparatem Olympus OM-D E-M5 Mark II na trzy sposoby: normalnie i w dwóch dostępnych w aparacie trybach HDR.

 

Jak w praktyce sprawdza się funkcja wykonywania zdjęć HDR z poziomu aparatu? Różnie, wszystko zależy od sceny i od możliwości naszego aparatu. Jedne radzą sobie z tym zadaniem lepiej, inne gorzej, a jeszcze inne zupełnie beznadziejnie. I choć pokusa, aby wszystko oddać w ręce automatyki aparatu może być znaczna, to nie warto rezygnować z samodzielnego przeprowadzenia całej procedury: po prostu my prawie zawsze zrobimy lepiej to, co aparat zrobiłby za nas. Niestety, korzystając z trybu HDR w aparacie często pozbawiamy się takiej możliwości, ponieważ aparat po wykonaniu całej obróbki i zapisaniu gotowego zdjęcia w formacie JPEG najczęściej nie pozostawia nam fotografii źródłowych, z których ten obraz złożył.

 

 

Autor: Redakcja SwiatObrazu.pl



1 2



Oceny artykułu: 0% 0% ocen: 0

Czytaj także



Komentarze Użytkowników

Niezalogowanych Użytkowników prosimy o zalogowanie się przed dodaniem komentarza.



Nie ma jeszcze żadnych komentarzy

Komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu i w żaden sposób nie odzwierciedlają poglądów prezentowanych przez właścicieli i administratorów SwiatObrazu.pl. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy.




Spis treści

Najnowsze fotografie

Przyjaźń... Jesienna paleta ...w wyblakłej sukience...bez falbanki :) Karolina Karolcia kolory nieba natura