Jak fotografować mgłę?

Mgłą określa się unoszące się w powietrzu krople wody lub lodu. Ich średnica nie przekracza 5 setnych milimetra. Mgła zawsze w jakiejś swojej części styka się z powierzchnią ziemi - tym różni się np. od nisko zawieszonej chmury.

Mgła radiacyjna
Spotykana jest przy bezchmurnym niebie, co ułatwia nocne wypromieniowanie energii cieplnej z ziemi w postaci fal podczerwonych (dł. 770-15000 nm). W warunkach nocnych nie istnieje dopływ promieniowania, więc niskie masy powietrza wychładzają się i gdy temperatura spadnie poniżej tzw. punktu rosy, para wodna ulega kondensacji, tworząc gęstą zawiesinę mikroskopijnych kropel wody - mgłę. Występuje ona zwykle najczęściej w warunkach obniżonego terenu, rynnach jeziornych i tym podobnych ukształtowaniach geologicznych, gdy silnie nawilgotniona ziemia wypromieniowuje wychładzającą się energię cieplną. Fotografowie powinni szukać ich nad dużymi połaciami terenu, a nie nad wodą, co spowodowane jest znacznie większą pojemnością cieplną zbiorników wodnych, powstrzymujących szybki spadek temperatury tuż nad ich powierzchnią, nie dopuszczając tym samym do kondensacji w powietrzu. Są to zwykle mgły niskie. Stosunkowo rzadko dochodzi do ich rozszerzenia przez wiatr nawet do około 300 m wysokości. A więc nagrzana, promieniująca ziemia, nocny spadek temperatury w niższych partiach terenu i bezchmurne niebo - szanse na mgłę radiacyjną przy takich warunkach pogodowych są największe.

fot. Bas Meelker "Deep in to the forest"

Mgła adwekcyjna
W sensie logicznym jest odwrotnością mgły radiacyjnej. Powstaje dzięki napływowi nagrzanych mas nad wychłodzoną powierzchnię o temperaturze niższej od punktu rosy powietrza, które napływa. Pod wpływem jego stopniowego ochładzania się następuje kondensacja i formowanie mgły. Jest ona niezależna od pory roku i pory dnia, chociaż w umiarkowanych szerokościach geograficznych można zaobserwować ją częściej w okresie wiosennym i na początku lata. Występuje zwykle nad większymi akwenami wodnymi, stąd jej inna nazwa - mgła morska - i przy odpowiednio nasilonym wietrze (0.3-0.5 m/s do 5-7 m/s).

Reasumując, poszukujący mgły fotograf musi pamiętać, że szybkie nagrzewanie się mas powietrznych nad lądem i ich przesunięcie z wiatrem nad dużo chłodniejsze zbiorniki wodne, daje efekt w postaci zamglenia adwekcyjnego. Takie zjawiska pogodowe spotyka się na polskim wybrzeżu, gdy po kilku ciepłych dniach bez wiatru, pojawia się ruch powietrza od lądu w kierunku chłodniejszej wody. Takie mgły na styku ziemi i morza potrafią być bardzo gęste i długotrwałe. W warunkach zimowych może zdarzyć się sytuacja odwrotna. To znad zbiornika wodnego nadciągnie ciepłe i wilgotne powietrze, i stykając się ze zmrożonym lądem, utworzy silne zamglenie. A zatem świadomość warunków powstawania mgły i możliwości znalezienia się w odpowiednim miejscu, by ją uchwycić, ma duże znaczenie.
 

fot. Kathy L. Schneider "Fog Sentry"

fot. Wendy Stevenson "In to the Mist"
 

Mgła orograficzna
Jest to kolejna modyfikacja mgieł m.in ze względu na miejsce występowania. Powstaje ona, gdy cieplejsze i wilgotne powietrze zetknie się z krawędzią dużo chłodniejszego zbocza góry.  Kondensacja następuje w trakcie podnoszenia się ciepłych mas na terenach górskich, gdzie temperatura spada wraz z wysokością.
 
Mgła parowania
Najtrudniejsza do uchwycenia mgła ze względu na czas utrzymywania się. Jedna z bardziej subtelnych i selektywnych - prawdziwe wyzwanie dla fotografa. Można ją spotkać nad zbiornikami wodnymi, nie tylko dużymi, ale również nad małymi stawami, otoczonymi izolującą je warstwą drzew i zarośli. Mechanizm powstawania jest już nam znany. Parowanie cieplejszej wody w chłodnym otoczeniu daje możliwość uformowania się charakterystycznych oparów. Zjawisko to pojawia się również po deszczu.

Mgła frontowa
Pozostał jeszcze ostatni rodzaj mgieł naturalnych - mgły frontowe. Nie sposób ich przewidzieć bez szczegółowej i regularnej obserwacji meteorologicznej. Mało który fotograf ma na to czas. Warto jednak wiedzieć, że mgłę może wywołać zetknięcie dwóch mas powietrza - ciepłej i zimnej, w obrębie jednego frontu atmosferycznego.
 

Smog
Pośród rozlicznych rzeczy na tym świecie, człowiek stworzył także i mgłę. Spaliny, wyziewy kominowe, a dodatkowo odpowiednie wiatry i ukształtowanie terenu ułatwiają zbieranie się mgły sztucznej, artefaktycznej - jest to smog. Znakomitym miejscem do fotografowania takich anomalii są odpowiednio umiejscowione aglomeracje miejskie. Pod względem technicznym fotografowanie smogu nie jest odmienne, niż fotografowanie naturalnie powstałej mgły, z tą jednak różnicą, że długotrwałe przebywanie w otoczeniu zamglenia smogowego nie jest zdrowe i komfortowe.

fot. Dennis Creaghan "Fog creeps in"