Kompozycja w fotografii. Praktyczny przewodnik

Zasada trójpodziału: Wyobraź sobie, że na zdjęcie, które zamierzasz wykonać, zostaną nałożone cztery wyimaginowane linie, rozmieszczone w równych odległościach od siebie. Dwie z nich są poziome, dwie pionowe. Jeśli fotografujesz tylko jeden obiekt i umieścisz go w którymś z czterech punktów przecięcia (tzw. mocnych punktów obrazu), w większości przypadków uzyskasz efekt w postaci zbalansowanego zdjęcia. Jeśli fotografowane osoby znajdują się w pozycji siedzącej lub robisz zdjęcie stojącym małym dzieciom, najbardziej odpowiednie będą dolne punkty przecięcia. Jeśli na zdjęciu ma znaleźć się linia horyzontu, w zależności od charakteru fotografowanego obiektu rozważ umieszczenie jej na wysokości którejś z (fikcyjnych) linii poziomych na obrazie. Zasada trójpodziału to popularne i praktyczne narzędzie kompozycyjne. Ta oraz podobne jej reguły były powszechnie stosowane przez malarzy w XIX w.

Błękitne Anioły
Vicki H. Wilson
 

Interesujące wyzwanie kompozycyjne: grupa myśliwców marynarki wojennej podczas pokazu lotniczego w Louisville (Kentucky, Stany Zjednoczone). Można byłoby się spodziewać, że lepsze efekty przyniesie pozostawienie większej przestrzeni przed samolotami niż za nimi. W tym przypadku fotograf zdecydowała się jednak ująć na zdjęciu smugi kondensacyjne, potęgujące wrażenie prędkości. Obłoki widoczne poniżej samolotów przykuwają uwagę widza i nadają zdjęciu równowagę. Biorąc pod uwagę fakt, że myśliwce mknęły z prędkością przekraczającą 320 km/h, na dopasowanie wszystkich elementów kompozycyjnej układanki fotograf miała jedynie ułamki sekundy. Granatowy kolor samolotów oraz żółte elementy wykończenia sprawiają, że maszyny są dobrze widoczne na tle błękitu nieba. Ukośna linia formacji myśliwców tworzy dynamiczną aranżację, dobrze komponującą się z poziomymi smugami kondensacyjnymi. Pierwszy pokaz Błękitnych Aniołów odbył się w czerwcu 1946 roku w bazie lotniczej marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych w Jacksonville na Florydzie.

Fotoilustracja kompozytowa
David A. Page

Wiele produkowanych obecnie aparatów fotograficznych jest wyposażonych w funkcję wyświetlania linii trójpodziału na matówce. Takie rozwiązanie bywa pomocne w kadrowaniu obrazu. W tym przypadku fotografowany obiekt został celnie osadzony w lewym górnym mocnym punkcie obrazu. Umieszczenie łodzi w prawym górnym punkcie przecięcia "pozbawiłoby" ją przestrzeni w kadrze, przez co utracone zostałoby uzyskane w ten sposób wrażenie prędkości. Zastanów się, jak mogłaby wyglądać pędząca łódź osadzona w którymś z dolnych mocnych punktów obrazu. Krótki czas ekspozycji i podążanie aparatem w ślad za łodzią pozwoliły uniknąć rozmazania obrazu i uzyskać właściwą ostrość zdjęcia.

Lydia
Richard D. Zakia
 

Typowa nastolatka rozmawia przez telefon komórkowy. Rozparta w wygodnym, miękkim fotelu jest zupełnie nieświadoma faktu bycia fotografowaną. Interesującym zbiegiem okoliczności jej głowa znalazła się w lewym górnym mocnym punkcie obrazu. Rdzawy kolor fotela dodatkowo podkreśla zieleń koszulki, którą ma na sobie dziewczyna. Romby, stanowiące element dekoracyjny obicia mebla, dobrze współgrają z surowym szarym tłem ściany. Gdyby w tle znalazła się roślina doniczkowa lub jakiś inny przedmiot, mógłby on odciągać uwagę widza od głównego tematu zdjęcia.

Więcej przeczytasz w książce pt. "Kompozycja w fotografii. Praktyczny przewodnik" wydanej przez wydawnictwo Helion.

Najlepsze, co mogę zrobić dla przyjaciela, to po prostu być jego przyjacielem. Henry David Thoreau

Strefa celu

Staraj się traktować miejsca przecięcia się linii siatki trójpodziału nie tyle jako punkty, co raczej jako "strefy celu". Zauważ bowiem, że choć twarze Lauren i Molly nie leżą dokładnie w mocnych punktach obrazu, to znajdują się w "strefie celu", dzięki czemu zdjęcie jest dobrze wyważone. Nadmierne skupienie się na rozmieszczeniu fotografowanych obiektów idealnie w punktach przecięcia się linii może zniweczyć Twoje wysiłki i zepsuć radość płynącą z fotografowania. Zmuszanie dziewczynek do zajęcia perfekcyjnego z punktu widzenia kompozycji miejsca mogłoby je speszyć i poirytować, a to prosta droga do zepsucia efektu spontaniczności pozy.
 

Lauren i Molly Susanne Conway
 

Bliźniaczki spokojnie i w skupieniu pozują mamie do zdjęcia z okazji święta Halloween. Dziewczynki wydają się odprężone, a pozowanie wyraźnie sprawia im radość. Każda z nich samodzielnie wybrała kostium, co odzwierciedla odmienną osobowość obu sióstr.

Zdjęcie to ekspresja impresji. Jeśliby piękno nie tkwiło w nas, jak moglibyśmy w ogóle je dostrzec? Ernst Haas

 

Liam i Lydia
Richard D. Zakia

Typowa scenka: restauracja w centrum handlowym i lunch dwojga nastolatków, prowadzących przy tym luźną pogawędkę przez telefon. Umiejscowienie ich twarzy w kadrze spełnia wymogi zasady trójpodziału jedynie w wymiarze poziomym. Dystans dzielący ich oboje wydaje się bezpieczny i niewywołujący dyskomfortu. Gdyby poprosić ich o przemieszczenie się w taki sposób, aby ich głowy znalazły się na pionowych liniach wyimaginowanej siatki znanej z reguły trójpodziału, fotografia straciłaby swój intymny charakter, a po spontaniczności chwili nie byłoby śladu. Z wyrazu twarzy młodych ludzi łatwo wywnioskować, że nie tylko pozują, ale również prowadzą rozmowę. Fotografię można odczytać jako parodię charakterystycznego dla naszych czasów uzależnienia od telefonów komórkowych.