Krytyczny, ale pozytywny - Zbigniew Libera w Zachęcie

Zazwyczaj żeby zostać uhonorowanym indywidualną, retrospektywną wystawą w placówce tak ważnej i szanowanej, jak warszawska Zachęta, trzeba – mówiąc wprost – umrzeć. Bo najczęściej dopiero po śmierci artysta ma szansę zostać docenionym i trafić na piedestał i zyskać miano „wybitnego”. Z nieznanych bliżej przyczyn rzadko kiedy kuratorzy i muzealnicy decydują się pokazać jakiś rodzaj „podsumowania” twórczości żyjącego artysty. A szkoda – bo przecież wtedy i sama publiczność mogłaby ocenić „poziom wybitności” takiego kogoś, skonfrontować jego dorobek z nim samym.
Na szczęście taką okazję dała nam właśnie Zachęta – organizując pokaz twórczości Zbigniewa Libery, pięćdziesięciolatka, którego pozycja w świecie sztuki już dziś jest wysoka – i zgadzają się z tym chyba i specjaliści, i publiczność.

Dla sztuki, 1982 (2006), fotografia, 38 x 48 cm, dzięki uprzejmości Galerii Raster, Warszawa

Jak w magazynie Artmix pisała Ewa Domańska: Zbigniew Libera (ur. 1959) przez wielu krytyków sztuki uważany jest za jednego z najciekawszych współczesnych artystów polskich reprezentujących nurt sztuki krytycznej. Sztuka ta analizuje i komentuje otaczającą nas rzeczywistość, problematyzuje utarte schematy myślenia, odsłania społeczne, polityczne i ideologiczne mechanizmy tworzące i rządzące otoczeniem, słowem - jak napisał Piotr Piotrowski "sztuka krytyczna to sztuka, która wytrąca nas z automatyzmu widzenia i myślenia, ujawnia ukryte struktury i relacje, w jakich nie zawsze świadomie funkcjonujemy [źródło: http://www.obieg.pl/artmix/4159].

Lego. Obóz koncentracyjny
7 pudełek klocków Lego
dzięki uprzejmości Gallerie Faurschou, Kopenhaga

Cechą charakterystyczną twórczości Zbigniewa Libery jest to, że z jednej strony dotyka ona tematów bardzo aktualnych i zazwyczaj trudnych, czy wręcz bolesnych, ale jednocześnie robi to w sposób zrozumiały i pozbawiony brutalnej dosadności. Libera nie stawia siebie na postumencie „autorytetu, który wie wszystko i ma dar mówienia, co jest dobre a co złe”. Artysta raczej głośno się zastanawia, podsuwa widzowi swoje komentarze, swój pogląd, jednak go nie narzuca, a raczej proponuje do rozpatrzenia. Libera – w odróżnieniu od wielu współczesnych artystów – nie uważa widzów za głupków, którym trzeba mówić, co mają myśleć; twórca, choć na pewne sprawy ma swój wyrobiony pogląd, zostawia widzowi wolny wybór: albo poruszony w pracy problem podejmie, albo nie.

The doll you love to undress, 1997, plastik, karton, kolekcja Zachęty Narodowej Galerii Sztuki

Dziedzictwo Holocaustu, ale i kultura konsumpcyjna, brak tolerancji dla odmienności, ale i stosunek do sztuki i artystów, do mediów, a nawet do własnego ciała – na przestrzeni dwóch dekad, które obejmuje wystawa, Libera odnosił się do licznych, ale dotykających każdego z nas tematów. Czasem na poważnie, innym razem przewrotnie, z poczuciem humoru i dystansem mówi artysta o sprawach codziennych, a często pomijanych w publicznych debatach. Miejmy nadzieję, że retrospektywna wystawa nie zakończy twórczości artysty i za jakiś czas doczekamy się kolejnej, bo Libera jest jednym z niewielu twórców, których głosu warto słuchać – dla naszego własnego dobra.

Więcej o wystawie TUTAJ

Plakat reklamujący wystawę, proj. graf. Tomasz Bierkowski,
fot. Zuza Krajewska