Miękka ostrość widzenia

Dopiero przy piątym zdjęciu Arnauda Vidala Cascallo widać wyraźnie, że na fotografiach, które zrobił, czegoś brak. Może jest i wszystko, co powinno być na miejscu, ale kiedy się im dobrze przyjrzeć, coś zaczyna niepokoić. Brak spojrzenia albo przekrzywiony wzrok modeli, uciekający dokądś, oczy wędrujące w głąb człowieka. Twarz na jego zdjęciach pozostaje twarzą, ale z oczami dzieje się coś dziwnego.

Fot. Arnaud Vidal Cascallo

Ile w wyrazie twarzy znaczą oczy? Czy oczy kształtują naszą inteligencję? Jak wzrok wpływa na ludzką wrażliwość? Czy możliwe jest połączenie świata widzących i niewidomych?

Artysta nie wybrał sobie dzieci ani tematu. To one podeszły do niego w czasie pracy i intensywnie wpatrywały się w niego niewidzącymi oczami. Instynktownie przekrzywiały głowy w jego stronę, niektóre uśmiechały się, albo zaczepiały go rękoma. Cascallo nie myślał o zdjęciach ani o wystawie fotograficznej, która z nich powstała. Codziennie sprzątał sale, po których biegały całkiem zgrabnie niewidzące świata dzieci. A po południu uczył je hiszpańskiego.

Fot. Arnaud Vidal Cascallo

Ślepe dzieci nie dawały mu jednak spokoju. Bo zderzał się z ich pustym wzrokiem. Kiedy szedł po korytarzu, biegły za nim jak w Indiach i czepiały się spodni. Celowały do pustej bramki, skakały do wody, jakby nie bały się zwisnąć na chwilę w pustym, niewidzialnym powietrzu. Dzieci z Ośrodka Szkolno-Wychowawczego są niewidome od urodzenia. Nie tęsknią za światem, którego nie widzą, ale brakuje im tego, którego dotknęły.

Fot. Arnaud Vidal Cascallo

O czym marzą dzieci bez oczu? - Żeby zdać matematykę i mieć przy sobie mamę przez cały czas. - Nie chciałbym się o nic nikogo prosić. - Najbardziej pragnę tego, żebym był w czymś dobry, np. w pływaniu, i aby mnie ktoś zauważył, że coś potrafię. - Aby mieć dobrą żonę. Aby mieć syna. Mieć forsę. Wszystkie pragnienia mają konkretny, bardzo realny kształt. Dzieci niewidzące do takich kształtów są przyzwyczajone od urodzenia. Bo na nich ćwiczą poznawanie tego świata.

Fot. Arnaud Vidal Cascallo

Fot. Arnaud Vidal Cascallo

Wróćmy na chwilę do artysty, którego wybiera temat. W historii fotografii takich zdarzeń było dużo. Tematy wojenne, bo właśnie wybuchła wojna i trzeba było iść na front, wypadki, bo było się ich świadkiem, trafy, kiedy towarzyszy się komuś w wielkiej wyprawie albo spotkaniu na szczycie. Dobre tematy mają cierpliwość szukania i znajdywania swoich fotografów. Transwestyci czekali na Diane Arbus, geje na Nan Goldin, a cała Ameryka szara i bezkresna na Roberta Franka. Jeśli wydarzenie znajdzie sobie dobrego opowiadacza, powstaje z tego historia, o której trudno zapomnieć. Przechodzi ona w nienaruszonym stanie przez czasy i kolejne weryfikacje krytyków. Warunkiem dobrej opowieści jest jednak cierpliwość i pewna doza talentu.

Fot. Arnaud Vidal Cascallo

Fot. Arnaud Vidal Cascallo