Nowe rekordy na rynku sztuki

Christie’s i Sotheby’s – dwa najbardziej na świecie znaczące domy aukcyjne nowojorskie wiosenne aukcje fotografii uznały za udane – sprzedano zdjęcia na łączną kwotę 18 milionów dolarów. Jeszcze rok temu specjaliści wyrażali zaniepokojenie – rynek sztuki dość mocno odczuł kryzys ekonomiczny, spadły nie tylko ceny, ale pogorszyła się też oferta – w czasie kryzysu kolekcjonerzy niechętnie sprzedają dzieła sztuki, bo przecież wiadomo, że osiągną one niskie ceny. Rok i dwa lata temu na aukcjach sprzedawano bardzo mało, większość potencjalnych klientów raczej się przyglądała, niż uczestniczyła w licytacjach, czekając być może na okazje (czyli np. pojawienie się na rynku wartościowego dzieła za niską cenę). Ale nawet takich okazji właściwie nie było.
Na szczęście wiele wskazuje na to, że najgorsze mamy już za sobą i sytuacja na rynku wraca do normy. Matthieu Humery, szef działy sprzedaży fotografii w domu aukcyjnym Christie’s mówi (wypowiedź dla magazynu PDN Online), że w tym roku znów pojawiała się szeroka oferta zdjęć na sprzedaż i taką samą popularnością cieszyły się zarówno dzieła XIX-wieczne, jak i współczesna fotografii prasowa czy modowa. A to właśnie dowód na to, że rynek sztuki wraca w swoje stare tryby i – co z naszego punktu widzenia najbardziej interesujące – fotografia znów staje się atrakcyjnym towarem w obrocie dziełami sztuki.

15 kwietnia swoją aukcję fotografii kolekcjonerskiej przeprowadził Christie’s. Aukcja odbyła się w nowojorskim Rockefeller Plaza, a składała się z dwóch części. Pierwszą była "zwykła" aukcja, drugą – wyprzedaż prac z Baio Collection of Photography, ogromnego prywatnego zbioru zdjęć, tworzonego od lat przez Josepha T. Baio, prominentnego prawnika, a prywatnie pasjonata fotografii. Kolekcja Baio rozrosła się o takich rozmiarów, że część zbioru właściciel postanowił sprzedać. Najwyżej wylicytowano zdjęcie Eugene’a Atgeta pt."Joueur d'Orgue", powstałe ok. roku 1898-1899. Zostało sprzedane za 686 500 $, co zaskoczyło specjalistów, typujących wartość tej pracy na 100-150 tysięcy dolarów.

EUGÈNE ATGET (1857-1927)
Joueur d'Orgue, c 1898-1899

Pozostałe prace z kolekcji nie osiągnęły już tak wysokich cen. Drugie z kolejności wartości sprzedaży zdjęcie, "The Water's Edge (Hungarian Sea)" z 1929 roku Laszlo Moholy-Nagy sprzedano za 52 500$. Joseph Baio wystawił na sprzedaż sporo prac współczesnych twórców, na aukcji pojawiły się zdjęcia m.in. Loretty Lux, Phillipa Lorca di Corcia, Vica Muniza, Sally Mann (ich prace można kupić za ceny od kilku do kilkudziesięciu tysięcy dolarów).

Na standardowej aukcji w Christie’s najdrożej sprzedano zdjęcie zmarłego w ubiegłym roku Irvinga Penna "Woman in Moroccan Palace (Lisa Fonssagrives-Penn), Marrakech, 1951". Wycenianą na 300-500 tysięcy dolarów fotografię sprzedano za 446,500$. Cenę powyżej 300 tysięcy dolarów osiągnęły jeszcze dwie prace - “Bucks County Barn, 1918" Charlesa Sheelera i "Calla Lily, 1984" Roberta Mapplethorpe’a. Cztery lata młodsza fotografia Mapplethorpe’a z tej samej serii osiągnęła już cenę o 60 tysięcy $ niższą. Bardzo słynne zdjęcie Richarda Avedona "Dovima with Elephants, Evening Dress by Dior, Cirque d'Hiver, Paris, August 1955" można było kupić za "zaledwie" 80 500 $.

IRVING PENN (1917-2009)
Woman in Moroccan Palace (Lisa Fonssagrives-Penn), Marrakech, 1951

RICHARD AVEDON (1923-2004)
Dovima with Elephants, Evening Dress by Dior, Cirque d'Hiver, Paris, August

W konkurencji na wysokość cen sprzedaży na prowadzenie wysunął się dom Sotheby’s. 13 kwietnia, podczas ich wiosennej aukcji fotografii za zdjęcie "Nautilus" Edwarda Westona wylicytowano kwotę 1 082 500 $. To także było zaskoczenie, bo wysokość ceny tej pracy typowano na 300-500 tysięcy dolarów.

EDWARD WESTON, 1886-1958
NAUTILUS

Poza tym jednym, rekordowym zdjęciem pozostałe osiągnęły ceny umiarkowane i zgodne z przewidywaniami specjalistów. Nawet inne zdjęcia Edwarda Westona, których kilka pojawiło się na aukcji sprzedano dużo taniej – za kilkadziesiąt tysięcy dolarów każde. Fotogram Laszlo Moholy-Nagy z lat 20. XX wieku osiągnął cenę 290 500 $; za 206 500$ sprzedano zdjęcie Margaret Bourke-White pt. "Gargoyle, Chrysler Building, New York"; 146 500 $ kosztowała praca Roberta Franka “Butte, Montana"; 86 i pół tysiąca dolarów trzeba było zapłacić za zdjęcie Ansela Adamsa "Teton Range and Snake River, Grand Teton National Park, Wyoming". Zdjęcie zrobione zostało w 1942 roku, ale odbitka pochodzi z połowy lat 70. ubiegłego wieku. Cena tej fotografii także zaskoczyła specjalistów, bo jego wartość oceniano na 30-50 tysięcy $.

LÁSZLÓ MOHOLY-NAGY, 1895-1946
PHOTOGRAM

Rynek fotografii kolekcjonerskiej nie tylko odreagowuje czasy kryzysu, ale też znów zaczyna się rozwijać. Widać to w bardzo bogatej ofercie sprzedaży (wybór prac od bardzo starych bo najnowsze) i zróżnicowanych cenach. Oczywiście polskim aukcjom jeszcze bardzo, bardzo daleko do tego poziomu (nie tylko cen, ale i zainteresowania), nie da się jednak ukryć, że rozwój fotografii jako medium, funkcjonującego na rynku sztuki trwa na całym świecie.

 
MARGARET BOURKE-WHITE, 1904-1971
GARGOYLE, CHRYSLER BUILDING, NEW YORK

Szczegółowe wyniki wiosennych aukcji fotografii w Nowym Jorku można zobaczyć na stronach internetowych Christie’s (wyniki sprzedaży Kolekcji Baio TUTAJ) i Sotheby’s.