Oświetlenie kierunkowe

Wybór oprawy światła kierunkowego w prostej linii prowadzi do światłocieniowego stylu oświetleniowego. O charakterze projektowanego obrazu decydują: pozycja światła kluczowego, kąt padania promieni i kąt rozwarcia wiązki świetlnej¹ światła kluczowego. W większości systemów studyjnego oświetlenia błyskowego standardowe odbłyśniki mają kąt rozwarcia wiązki świetlnej około 60º. W celu jego zmniejszenia stosuje się plastry miodu o różnych gęstościach oczek siatki, zmniejszające tę wartość do 10º, 20º, lub 30º. Projektory oświetleniowe mają możliwość zmiany kąta rozwarcia wiązki świetlnej poprzez zmianę położenia źródła światła w stosunku do soczewki. Wynosi on zazwyczaj od kilkunastu do kilkudziesięciu stopni, zmianie tej odpowiada zmniejszenie natężenia strumienia świetlnego.

Jednym z najbardziej wyrafinowanych rozwiązań kierunkowego światła kluczowego jest oświetlenie, nazywane w literaturze jako „Spot 2” Jego idea opiera się na umieszczeniu dwóch projektorów jeden nad drugim. Górna jednostka tego zespołu oświetleniowego oświetla plan zdjęciowy wiązką skupioną, a druga, umieszczona niżej, wiązką rozbieżną. Przy tym sposobie oświetlenia, w celu osiągnięcia silniejszych efektów dramatycznych, często rezygnuje się ze światła wypełniającego.

Jak do tej pory, w systemie oświetleniowym Fomei projektory oświetleniowe występują jako źródła światła ciągłego (Fresnel 300 Studio, Fresnel 650 Studio, Fresnel 1000 Studio - liczba określa moc żarówki halogenowej). W studiu, wyposażonym w lampy błyskowe, do wykorzystania mamy tylko nasadkę projekcyjną „Spot”, mocowaną za pomocą złącza bagnetowego do dowolnej lampy błyskowej systemu. Ze względu na niezbyt wysoką sprawność świetlną tej nasadki, celowe jest jej stosowanie z lampami o maksymalnej energii błysku, czyli 1200 Ws.

Korzystając z lamp systemu Fomei oświetlenie „Spot 2” możemy zrealizować inaczej, jednak za cenę nieco innych rezultatów oświetleniowych, wykorzystując jako górną jednostkę zespołu lampę Digital 1200 z nasadką projekcyjną „Spot”, a jako dolną – Digital 300 z odbłyśnikiem o średnicy 21 cm. Jedną z zalet tego odbłyśnika jest wysoka równomierność plamy świetlnej, co w pewnym, stopniu pozwala osiągnąć efekty, uzyskiwane z projektora oświetleniowego. Wymagany zamysłem artystycznym, kąt rozwarcia wiązki świetlnej, możemy uzyskać wykorzystując jeden z kompletu plastrów miodu. Przy takim rozwiązaniu, jako pozycję światła kluczowego wybieramy pozycję 60-70º, lub 290-300º. W celu osiągnięcia silniejszych efektów oświetleniowych, pochylenie osi optycznej źródła światła wynosi zazwyczaj 40º, niekiedy nawet 50-55º, co odpowiada kątowi padania promieni słonecznych w miesiącach letnich, w godzinach około południowych.

Przy realizacji tego wariantu światła kluczowego, staramy się tak umieścić oprawy oświetleniowe, aby zachować równoległość ich osi optycznych. Technicznie jest to osiągalne przy pomocy statywu LS-209, z dwoma uchwytami do lamp, lub zawieszenia sufitowego i statywu, lub statywu z ramieniem poziomym EASY III i dowolnego statywu oświetleniowego. Przy wyborze sposobu zamocowania opraw zespołu oświetleniowego decyduje wyposażenie studia. W naszym przypadku zrealizowaliśmy to przy pomocy pantografu mocowania sufitowego i statywu LS-13B.

Lampa Digital Plus 1200 z nasadką projekcyjną Spot, jako górna jednostka zespołu oświetleniowego zamocowana została do pantografu zawieszenia sufitowego.
Lampa Digital 300, jako dolna jednostka zespołu, została zamocowana na statywie LS-13.

Projekt oświetlenia: 1. Światło kluczowe: 1.a Lampa Fomei Digital Plus 1200 z nasadką Spot, w pozycji 300º/30º, z poziomem energii błysku 750 Ws, co pozwala uzyskać naświetlenie odpowiadające przysłonie f/16,5. 1b. Lampa Fomei Digital 300 z odbłyśnikiem 21 cm z plastrem miodu 30º, w pozycji 300º/30º, z poziomem energii błysku, pozwalającym uzyskać naświetlenie odpowiadające przysłonie f/11,5. 2. Światło wypełniające: lampa Fomei Digitalis 400 z płaszczyzną rozpraszającą Softbox 60x80 cm, w pozycji 20º/0º, z poziomem energii błysku, naświetlenie odpowiadające przysłonie f/11. Światło górne: lampa Fomei Digital Plus 600 z paskową płaszczyzną rozpraszającą Stripbox 30x90 cm, w pozycji 190º/80º, naświetlenie odpowiadające przysłonie f/11. 4. Światło konturowe: lampa Fomei Mini Flash 300 z odbłyśnikiem standardowym z plastrem miodu 10º, w pozycji 150º/40º, naświetlenie odpowiadające przysłonie f/22, 5. Światło konturowe: lampa Fomei Digitalis 600 z paskową płaszczyzną rozpraszającą Stripbox 40x120 cm, w pozycji 210º/0º, naświetlenie odpowiadające przysłonie f/11. 6. Światło tłowe

Widok Studia Praga z układem oświetlenia jak w projekcie. Oznaczenia. 1a i 1b - zespół oświetleniowy światła kluczowego, 2. Światło wypełniające, 3. Światło górne. 4 i 5 światła konturowe. Światło tłowe - niewidoczne na zdjęciu - zasłonięte płaszczyzną rozpraszająca Softbox 60x80 cm.

¹ Kąt rozwarcia wiązki świetlnej jest jednym z parametrów bryły fotometrycznej i mierzony jest na połowie jasności E_0,5, lub, kiedy jasność spada do wartości E_0,1 i oznaczany jest grecką literą ρ (ρ_0,5, lub ρ_0,1). W większości przypadków wystarcza znajomość ρ_0,5, co oznacza dwukrotny spadek jasności w stosunku do światłości maksymalnej.