Poradnik: Zapanuj nad kolorem, cz. II - Świat barw w fotografii cyfrowej

Mówiąc najkrócej, profil ICC jest plikiem definiującym przestrzeń barwną danego urządzenia oraz to, w jaki sposób je on wyświetla (w przypadku monitorów), reprodukuje (drukarki) lub rejestruje. Otwartość standardu ICC i jego upowszechnienie spowodowało, że jest on obsługiwany przez wszystkie popularne systemy operacyjne oraz (w sposób indywidualny) przez wiele co bardziej zaawansowanych aplikacji do obróbki obrazu.

Adobe Photoshop Lightroom prezentuje odmienne od większości aplikacji fotograficznych podejście do zarządzania kolorem (z tego powodu jest on przez część użytkowników krytykowany, przez innych zaś chwalony za bezobsługowe rozwiązania). Użytkownik może wybrać docelową przestrzeń barwną zdjęć jedynie podczas ich eksportu lub druku. Fotografie wyświetlane są na ekranie w oparciu o ustawienia systemowe monitora, natomiast sama obróbka odbywa się z wykorzystaniem gamutu ProPhoto RGB - niezwykle szerokiej przestrzeni barwnej (wykraczającej w niektórych fragmentach widma nawet poza przestrzeń CIExyz) opracowanej przez firmę Kodak specjalnie z myślą o zastosowaniach fotograficznych. Dzięki temu konwersja zdjęć do profilu ICC dowolnego urządzenia jest dla programu bezproblemowa.

Profile barwne są również tym elementem, który umożliwia programom oraz sterownikom urządzeń przekonwertować w locie obraz zapisany w pliku JPEG (lub jakimkolwiek innym formacie) stosownie do przestrzeni barwnej danego urządzenia. Oznacza to, że jeżeli kilka zupełnie różnych zestawów komputerowych będzie poprawnie skalibrowanych, to dane zdjęcie będzie wyświetlane przez nie w taki sam (prawidłowy) sposób.

Odbitki równie dobre, jak zdjęcia na monitorze.

Jeżeli dysponujemy odpowiednimi profilami ICC dla monitora oraz drukarki (w przypadku drukarek dla każdej używanej przez nas kombinacji papieru i zestawu tuszy konieczny jest osobny profil – jest tak, ponieważ każdy nośnik reprodukuje barwy w inny sposób) i potrafimy z nich korzystać, to możemy być pewni, że nasze wydruki zdjęć będą wyglądały tak, jak nam na tym zależy. Praktycznie wszyscy liczący się producenci monitorów i drukarek udostępniają na swoich stronach internetowych profile dla swoich urządzeń – jest tak zwłaszcza w przypadku sprzętu profesjonalnego oraz sprzętu kierowanego do miłośników fotografii. Dlatego też, jeżeli nie mamy możliwości zaopatrzenia się w kalibrator, warto sprawdzić, czy nasze urządzenia wyświetlające i drukujące nie mają tego typu wsparcia ze strony producenta. Nie zastąpi to oczywiście samodzielnie przygotowanych profili barwnych (konkretne egzemplarze sprzętu różnią się od siebie i zmieniają swoje właściwości w miarę eksploatacji – dlatego właśnie kalibrację zarówno monitora jak i drukarki powinno się co jakiś czas ponawiać).

Większość producentów monitorów, drukarek i skanerów zamieszcza na łamach swoich firmowych serwisów internetowych profile ICC dla swoich urządzeń. Najlepiej pod tym względem wypadają oczywiście producenci mający w swojej ofercie modele kierowane do profesjonalistów.

Również jeżeli w celu wykonywania odbitek korzystamy z usług fotolabów, to warto wiedzieć, że większość takich zakładów na życzenie udostępnia profile ICC swojego sprzętu po to, aby klient mógł odpowiednio przygotować swoje zdjęcia do druku. Z kolei jeżeli naszym narzędziem pracy jest Adobe Photoshop lub inny zaawansowany program graficzny, to dysponując profilem ICC konkretnego urządzenia (oraz oczywiście poprawnie skalibrowanym monitorem) możemy przeprowadzić tzw. proofing, czyli zasymulować na ekranie naszego komputera wygląd danego obrazu wyświetlanego bądź drukowanego za pomocą sprzętu, którego profilem barwnym dysponujemy. Technika ta, wykorzystywana powszechnie przez wydawców i drukarzy, pozwala sprawdzić, jak dany obraz może wyglądać po przeniesieniu go na papier i uniknąć w ten sposób wielu przykrych niespodzianek. Wymagany jest w tym celu oczywiście monitor o wysokiej jakości obrazu i szerokiej przestrzeni barwnej.

Gdy programy nie radzą sobie z kolorami...

Często może się zdarzyć, że zdjęcia i pliki graficzne oglądane na jednym komputerze w różnych aplikacjach wydają się posiadać różną kolorystykę. Przyczyna tego może być dwojaka. Przede wszystkim jeden z tych programów (lub obydwa) może umożliwiać ustawienie sobie własnego profilu w obrębie którego generuje wyświetlane na ekranie obrazy i profil ten może być inny, niż ustawiony w systemie. Lekarstwem w takim przepadku jest naturalnie takie skonfigurowanie programu, aby działał on prawidłowo. Sytuacja taka ma dość często miejsce w przypadku programu Adobe Photoshop, który jest potężnym i wielofunkcyjnym narzędziem graficznym, a przez to jego opanowanie może być dla niektórych osób kłopotliwe.

Adobe Photoshop jest programem o niezwykle rozbudowanych funkcjach związanych z zarządzaniem kolorem. Początkujący użytkownik może się łatwo pogubić w mnogości dostępnych opcji. W takich przypadkach najlepiej zrobimy korzystając z ustawień predefiniowanych.

Druga sytuacja związana jest z obsługą (a raczej jej brakiem) modeli barwnych innych niż RGB przez znaczną rzeszę programów (zwłaszcza przeglądarek). Sytuacja taka ma miejsce przede wszystkim gdy korzystamy z oficjalnych fotografii produktowych w wysokiej rozdzielczości udostępnianych przez producentów w celach informacyjnych i promocyjnych. Obrazy takie, mimo iż są zwykłymi plikami JPEG, są często przygotowywane z myślą o druku i zapisywane w rozbarwieniu CMYK. Niestety bardzo wiele programów nie jest w stanie poprawnie obsłużyć takich plików – efektem w najlepszym razie są przekłamania w kolorystyce zdjęcia, w najgorszym zaś – komunikat o błędzie. Lekarstwem jest użycie programu konwertującego pliki graficzne – są wśród nich również narzędzia darmowe, takie jak ImageMagick (choć ich obsługa nie zawsze będzie tak komfortowa, jak aplikacji komercyjnych). Na szczęście problemy z obsługą CMYK’a przez nowoczesne programy graficzne i przeglądarki zdarzają się coraz rzadziej (m.in. nowe wersje systemów z rodziny Windows wyświetlają tego typu obrazy zupełnie poprawnie). Nadal jednak mają z tym problemy przeglądarki graficzne, dlatego musimy uważać, aby przypadkiem nie opublikować w Internecie zdjęć w takiej postaci.

Problem z Internetem

Ci z nas, którzy publikują swoje zdjęcia przede wszystkim w Internecie, zapewne zadają sobie pytanie: czy jest jakiś sposób, aby mieć pewność, że zdjęcia zamieszczone w Internecie będą u wszystkich osób wyglądały tak samo? Odpowiedź brzmi: niestety nie. Nie mamy sposobu, aby sprawdzić, czy Goście odwiedzający naszą galerię mają odpowiednio ustawiony, a najlepiej skalibrowany monitor. W praktyce możemy nawet być pewni, że niemal każdy ekran bez odpowiedniej regulacji wyświetla obraz inaczej (żeby się o tym przekonać, wystarczy udać się do dowolnego supermarketu elektronicznego i zobaczyć, jak w dziale komputerowym prezentowane są monitory wyświetlające obraz z jednego źródła). Możemy natomiast (i powinniśmy!) dopilnować, aby zdjęcia publikowane w Internecie zapisane były w przestrzeni barwnej sRGB. Jest to obowiązujący w sieci Internet standard i na dobrą sprawę jedyna przestrzeń barwna, którą przeglądarki internetowe zobowiązane są obsługiwać – to właśnie sRGB.

Skala luminancji jest elementem obecnym w wielu serwisach internetowych o tematyce fotograficznym i niezwykle przydatnym do oceny poprawności ustawień naszego monitora. Najczęściej konstruowana jest ona tak, aby przy prawidłowej jasności i kontraście ekranu wszystkie kwadratowe pola, począwszy od białego, przez szare aż do czarnego były przez oglądającego rozróżnialne.

Dobrym zwyczajem jest natomiast umieścić w swojej galerii (o ile nie korzystamy z jakiegoś portalu umożliwiającego publikację zdjęć i nie mamy zbyt dużego wpływu na jego wygląd) skali tonalnej. Pozwala ona osobom, które umieją z niej korzystać, ustawić sobie monitor tak, aby chociaż pod względem jasności i kontrastu obraz wyświetlany był prawidłowo. Dodatkowo krótka informacja na stronie tuż pod wspomnianą skalą pozwoli z niej skorzystać również tym, którzy do tej pory się z nią nie zetknęli.

Również projekt graficzny galerii zrealizowany głównie w odcieniach szarości bardzo ułatwia percepcję zdjęć – mimo, że nie gwarantuje w żadnym razie poprawności reprodukcji zdjęć, to przynajmniej sam z siebie jest neutralny dla oka i nie odrywa uwagi oglądającego od fotografii.

Podsumowanie

Mamy nadzieję, że informacje zamieszczone w tej części poradnika "Zapanuj nad kolorem" pomogą Wam uniknąć pewnych przykrych niespodzianek związanych z oglądaniem, edycją i publikacją Waszych zdjęć. W następnym odcinku szczegółowo zajmiemy się natomiast problematyką wykonywania zdjęć z myślą o prawidłowym odwzorowaniu kolorów – zwłaszcza w kwestii poprawności ekspozycji oraz balansu bieli.

Czytaj także: Poradnik: Zapanuj nad kolorem, cz. I - Jak urządzenia widzą kolory

Dystrybutorem produktów Eizo, Epson i X-Rite jest firma Alstor Sp.j. http://www.alstor.com.pl/