Portret pianistki czyli praca poza studiem

Dobry portret można wykonać w letni wieczór, kiedy słońce skryło się za horyzontem, a światło rozproszone przez kopułę niebieską równomiernie oświetla każdy przedmiot. I nawet nie trzeba wychodzić z domu, wystarczy wyjść na balkon, a jeśli na dodatek mamy nieopodal wysokie drzewa, a w aparacie założony trochę dłuższy obiektyw, to łatwo otrzymać na zdjęciu pięknie rozmyte tło. Wystarczy jeden uśmiech dziewczyny i mamy gotowe zdjęcie.

Ale to nie jest jeszcze portret pianistki grającej Chopina, czy Paderewskiego. Do tego potrzeba więcej. Potrzebny jest fortepian, ale raczej trudno wystawić go na balkon. A więc robimy portret we wnętrzu. A tu już nie wystarcza nam światło gasnącego dnia. Potrzebujemy dobrego światła, jakie może nam zapewnić oświetlenie studyjne, czyli mówiąc inaczej, w saloniku z fortepianem instalujemy studio fotograficzne.

W praktyce fotograficznej wiele zadań realizujemy poza studiem. W wielu przypadkach łatwiej jest wykonać prace poza studiem, niż wielkogabarytowe przedmioty, jakim jest na przykład fortepian, dostarczyć do studia. Jedną z podstawowych decyzji jest, jaki sprzęt oświetleniowy wybieramy. W tym przypadku ograniczyliśmy się do trzech kompaktowych lamp błyskowych. Są to Fomei Digitalis 600 oraz dwa Mini Flash 300. Jako elementy formujące i modelujące wiązkę świetlną wybieramy dla Digitalisa paskową płaszczyznę rozpraszającą Stripbox 40x120 cm, a dla pozostałych odbłyśniki standardowe, które mogą współpracować z parasolkami, plaster miodu 10?, oraz odbłyśnik do podświetlania tła, Background. Lampy Mini Flash są małymi oprawami światła błyskowego, obecnie nie produkowane, dostępne były w dwóch wariantach: Mini Flash100 o maksymalnej energii błysku 100Ws i Mini Flash 300 (Ws). Ich zaletami są niewielka masa (1,6 kg) i wymiary, z odbłyśnikiem standardowym pozwalają na przysłonięcie obiektywu do liczby 45,1, z elementami modelującymi wiązkę świetlną jak parasolki, czy płaszczyzny rozpraszające liczba przysłony jest znacznie niższa, ale wystarczająca do wykorzystania ich w małym studiu portretowym.

Ten zestaw pozwoli nam na wykonanie zdjęć w tonalnym i światłocieniowym stylu oświetleniowym. Jako statywy wybieramy Fomei LS-13B, ze względu na jego stosunkowo małą masę (3,3 kg), dużą nośność i maksymalną wysokość do 3,9 m. Jako dwa pozostałe wybieramy Fomei LS-8B, których nośność wynosi zaledwie 3 kg, ale za to minimalna wysokość, na jakiej możemy umieścić oprawę oświetleniową, to 67 cm, przy maksymalnej wysokości 240 cm, przy masie własnej zaledwie 1,1 kg. Ponieważ, przewidziane są one do zamocowania Mini Flash-y, które mają niewielką masę, w pełni wystarczą do wypełnienia przeznaczonych zadań. Przygotowujemy także 10-metrowe przewody sieciowe, co pozwali uniknąć stosowania przedłużaczy sieciowych. Koniecznym wyposażeniem sprzętu oświetleniowego jest światłomierz, umożliwiający wykonanie dokładnych pomiarów światła ciągłego i błyskowego, oraz wskazujący wzajemne proporcje między tymi rodzajami światła.

Projekt oświetlenia w pracach poza studiem w większości przypadków zakłada pracę kamerą dynamiczną. Przy wykonywaniu zdjęć studyjnych, poruszamy się po terenie dobrze znanym i sprawdzonym, stosując dobrze przemyślane i sprawdzone warianty oświetleniowe. Stosowanie ich bez nowych zmian prowadzi do pewnego schematyzmu. Wiele z tych wariantów wynika z uwarunkowań, wynikających z geometrii studia, jak też sposobu mocowania oświetlenia (sufitowe czy statywowe). Wyznacznikiem wielu działań w warunkach studyjnych jest oś kamera zdjęciowa - tło, do której dopasowujemy kierunki osi optycznych poszczególnych świateł. W pracach poza studiem nie ma tego ograniczenia. Często pracujemy w warunkach pełnej improwizacji, a ta wymaga starannego przygotowania.

 Prace projektowe ułatwia nam znajomość wnętrza, które będzie terenem naszych przyszłych działań. Planujemy kilka serii zdjęć z różnych punktów widzenia. Projektując oświetlenie zakładamy wcześniej, że pracujemy kamerą dynamiczną. Przy metodzie pracy kamerą dynamiczną mamy zmienną sytuację oświetleniową, ponieważ jest ona ściśle związana z kierunkiem osi kamera - tło. Znacznie łatwiej i wygodniej zmienić nam położenie kamery zdjęciowej, niż pozycję dwóch jednostek oświetleniowych. Przy zmianie kierunku osi kamera ? fotografowany obiekt zmienia się rola poszczególnych świateł. I tak na przykład przy zmianie kierunku fotografowania o 90? stopni w lewo, światło kluczowe, ustawione w pozycji 60?/30?, zajmie teraz pozycję 210?/30?,  (30? + 90? = 150?, ponieważ wielkości kątów między osią optyczną kamery zdjęciowej a kierunkiem padania promieni świetlnych danego źródła światła określamy zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara, a ponieważ przesunięcie kamery miało w lewo, to zgodnie z tym założeniem, 350? - 150? = 210?). Oprawa, która poprzednio pełniła rolę światła kluczowego staje się teraz światłem konturowym, a światło wypełniające, ustawione dla poprzedniego kierunku fotografowania w pozycji 30?/10?, przyjmuje pozycję 300?/10? stając się światłem kluczowym. Ponieważ poziom natężenia strumienia świetlnego światła wypełniającego przyjęliśmy jako dwa razy niższy, niż światła kluczowego, to po zmianie punktu ustawienia kamery zdjęciowej konieczne jest otworzenie obiektywu o jeden stopień przysłony. Ponieważ poprzednio jako światło kluczowe mieliśmy oprawę światła kierunkowego, to po zmianie kierunku osi optycznej kamery zdjęciowej, jako światło kluczowe wykorzystujemy teraz oprawę światła rozproszonego, to jednym tylko manewrem zmieniamy styl oświetlenia ze światłocieniowego na tonalny.