Praca ze światłem w fotografii - praktyczny poradnik

Poniższą fotografię oświetlają wyłącznie światła sceny, ale ponieważ jest ich bardzo wiele, w różnych kolorach, i poruszają się w kilku kierunkach, musiałem wziąć pod uwagę je wszystkie. Niektóre ze świateł zostały prześwietlone, a inne niedoświetlone. Ustawienia: 1/20 s, f/2,8, ISO 1600

Kierunek światła jest ważny, ponieważ od niego zależy, gdzie padają cienie obiektów. To cienie tworzą głębię fotografii; jeśli wszystko jest równomiernie oświetlone, zdjęcie wygląda płasko. Kierunek światła decyduje także o tym, co jest ukryte, a co widoczne na fotografii. Światło może padać na fotografowany obiekt z dowolnego kąta, ale w tej części znajdziesz opis czterech najpopularniejszych kierunków oświetlenia.

Światło przednie

Na pewno pamiętasz, jak pozowałeś w dzieciństwie do zdjęć i kazano Ci stawać w świetle; często musiałeś mrużyć oczy, bo lampa świeciła Ci prosto w twarz. Może nawet uczono Cię, że światło przednie jest najlepszym oświetleniem. Problem polega jednak na tym, że oświetlone w ten sposób obiekty na zdjęciach wyglądają płasko i nudno. Ten kierunek światła stał się najpopularniejszy, ponieważ automatyczne ustawienia w starszych amatorskich aparatach potrafiły poradzić sobie z ekspozycją takich scen, a ich użytkownicy nie mieli nic przeciwko nudnym zdjęciom, dopóki modele wychodzili na zdjęciach ostro i naturalnie. Obiektywy stosowane w takich aparatach po prostu nie wpuszczały wiele światła, dlatego potrzebne było dużo oświetlenia zewnętrznego. W rezultacie przyjęło się bardzo wyraźne oświetlanie fotografowanego obiektu.

Mia została sfotografowana późnym popołudniem. Widoczne jest słońce odbite w ciemnych okularach i wyraźny cień rzucany przez rękę. Ustawienia: 1/200 s, f/8, ISO 100

Na szczęście ten trend zmienia się. Jeśli światło pada na fotografowany obiekt na wprost, spróbuj zmienić pozycję swoją lub obiektu choćby o kilka stopni, tak aby światło padało pod kątem. Proste światło lampy błyskowej aparatu także jest światłem przednim i może być bardzo niekorzystne. Właściwe użycie lampy błyskowej omówione jest w dalszej części tego rozdziału.

Światło tylne

Światło tylne pomaga stworzyć imponujące efekty, ale biorąc pod uwagę dopasowanie ekspozycji, jest to jedna z najtrudniejszych sytuacji oświetleniowych. Kiedy światło za fotografowanym obiektem jest jaśniejsze niż przed nim, uzyskanie poprawnego odczytu światłomierza jest trudne, a uchwycenie detali zarówno cieni, jak i świateł jest niemożliwe bez dodania kolejnego źródła światła. Dobrym przykładem światła tylnego jest klasyczna fotografia sylwetki, na której obiekt widoczny jest jako czarny kształt na jasnym tle. Wschody i zachody słońca to doskonałe sytuacje do robienia takich zdjęć i ćwiczenia fotografii sylwetek.

Więcej przeczytasz w książce pt. "Ekspozycja. Sekrety doskonałego naświetlania" wydanej przez wydawnictwo Helion.

Szybką metodą oceny, czy Twój obiekt jest oświetlony z tyłu, jest przyjrzenie się jego cieniowi; jeśli cień pada od obiektu w kierunku aparatu, więcej światła znajduje się za obiektem. Gdy fotografujesz przy oświetleniu tylnym, światło w tle powoduje niedoświetlenie modela, jeśli korzystasz z trybu automatycznego. Rozwiązaniem jest wówczas zastosowanie punktowego pomiaru światła, skierowanego na fotografowany obiekt, ale nie na jasne tło. Główny obiekt jest wówczas naświetlony poprawnie, ale tło, które jest jaśniejsze od tego obiektu, zostaje prześwietlone.

Sfotografowałem tę modelkę, korzystając z dwóch reflektorów studyjnych — jednego z przodu, a drugiego z tyłu i nieco z boku modelki, skierowanego w stronę aparatu. Cień padający w stronę aparatu widoczny jest u dołu fotografii, a wokół modelki pojawiła się jasna poświata. Ustawienia: 1/250 s, f/8, ISO 100

Światło górne

Takie oświetlenie pojawia się, kiedy jedyne źródło światła padającego na fotografowany obiekt znajduje się bezpośrednio nad nim (na przykład słońce w południe). Gdy jedyne źródło światła znajduje się bezpośrednio nad fotografowaną sceną, na przykład gdy fotografujesz krajobraz, obraz jest mało wyrazisty ze względu na brak cieni. Najszybszym sposobem sprawdzenia, czy światło znajduje się dokładnie nad obiektem, jest przyjrzenie się kierunkowi cienia: nie będzie go wcale.

Ten deskorolkowiec został sfotografowany w południe, gdy słońce świeciło bezpośrednio nad nim. Ze względu na pozycję słońca cień pada bezpośrednio pod nim, a spodnie i but znajdujące się w cieniu utraciły detale. Ustawienia: 1/1600 s, f/4, ISO 200

Światło boczne

Gdy źródło światła znajduje się z boku fotografowanego obiektu, powstają cienie, które podkreślają jego formę i teksturę.

To zdjęcie kolorysty komiksów, Davida Barona, zostało zrobione przy pojedynczym źródle światła z lewej strony. Ostre światło boczne zastosowano, aby dopasować fotografię do grafiki w tle. Ustawienia: 1/250 s, f/9, ISO 100