Prawdziwe kolory wakacji: Panasonic Lumix DMC-G3 i fotografia krajobrazowa

Zapraszamy też do dwóch wcześniejszych części naszego minicyklu, którego trzeci i ostatni odcinek stanowi "Panasonic Lumix DMC-G3 i fotografia krajobrazowa":
Prawdziwe kolory wakacji: Na plaży z Panasonic Lumix DMC-G3
Prawdziwe kolory wakacji: Panasonic Lumix DMC-G3 a zdjęcia pamiątkowe

W odróżnieniu od fotografii portretowej, wykonywanie zdjęć krajobrazowych to zajęcie nie wymagające pośpiechu (przynajmniej na pozór), pozwalające się wyciszyć i zrelaksować. Nie znaczy to jednak, że jest ono znacznie łatwiejsze. Wręcz przeciwnie: jeżeli podczas wakacji szukamy okazji do wytężonej pracy fizycznej i umysłowej składających się na tzw. wypoczynek aktywny, to naprawdę trudno o coś lepszego, od uwiecznienia piękna okolicy, w której przyszło nam spędzać urlop. Dysponując odpowiednim aparatem i wiedzą na temat tego, jak właściwie wykorzystać jego możliwości, możemy uzyskać perfekcyjne zdjęcia krajobrazowe: dobrze skomponowane, ostre, a przede wszystkim barwne i wywołujące pozytywne skojarzenia. Na łamach naszego poradnika pokażemy Wam na przykładzie nowego aparatu bezlusterkowego z rodziny Mikro Cztery Trzecie, czyli aparatu Panasonic Lumix DMC-G3, jak uzyskać fotografie pejzażowe o pięknych, intrygujących kolorach.

Pora dnia i warunki pogodowe

Podobnie jak okazało się to w poprzednich częściach cyklu, również w przypadku fotografii krajobrazowej szczególnie ważnym aspektem wakacyjnego pleneru jest godzina, o której wykonujemy zdjęcia. O ile jednak podczas fotografowania ludzi byliśmy ograniczeni do dość krótkiego okresu wczesnym rankiem lub późnym popołudniem, o tyle przy uwiecznianiu pięknych pejzaży jest jeszcze gorzej: idealna pora dnia, o której należy wstać z łóżka, w pewnych sytuacjach okaże się dla niektórych wręcz nieludzka. Najlepsze zdjęcia krajobrazowe wykonuje się bowiem podczas tzw. Złotych Godzin, czyli w zależności od pory roku i szerokości geograficznej od piętnastu do czterdziestu pięciu minut następujących przed i po wschodzie słońca. Wówczas to światło słoneczne odznacza się szczególnie przyjemnym, złotym blaskiem oraz niskim położeniem nad linią horyzontu, przez co w bardzo atrakcyjny sposób kształtuje krajobraz za pomocą gry świateł i cieni.

Jeżeli jednak przeraża Was wizja wstawania z łóżka bladym świtem (lub nawet w nocy, co jest chlebem powszednim profesjonalnych fotografów pejzażowych i przyrodniczych), to mam dobrą wiadomość: Złota Godzina to okres obejmujący nie tylko wschód, lecz również zachód słońca, a ten ma miejsce już o znacznie bardziej "ludzkiej" porze. Dlatego też jeżeli koniecznie nie chcemy tracić snu, możemy zarezerwować sobie nieco czasu na fotografowanie pomiędzy godziną osiemnastą, a dwudziestą. Pamiętajmy jednak, że nasz plener nie będzie się prezentował identycznie o świcie i przed zmierzchem – różnice będą subtelne i raczej nie do rozpatrzenia w kategoriach "lepsza pora / gorsza pora", niemniej jednak będą. Przykładowo na pięknie prezentującą się na liściach i trawie rosę wieczorem raczej nie możemy liczyć, natomiast wczesnym rankiem jest to zjawisko bardzo częste.

Kolejna ważna sprawa to warunki pogodowe. Tego roku aura nie rozpieszcza nas nie tylko w kwestii wodnych i słonecznych kąpieli, lecz również w perspektywie wyzwań czekających nas podczas wykonywania zdjęć. Z oczywistych względów elementem uniemożliwiającym wykonanie dobrych zdjęć krajobrazowych jest deszcz, ale również silna, jednorodna warstwa chmur oraz całkowity ich brak są elementami bardzo źle wychodzącymi na zdjęciach – sprawiają one bowiem, że ważne w fotografii krajobrazowej niebo staje się elementem zupełnie tracącym swoje walory: jest płaskie, bezbarwne lub jednobarwne i ogólnie mówiąc nieatrakcyjne. Idealną pogodą może być natomiast taka, w której po pogodnym niebie przesuwają się mniej lub bardziej liczne chmury, bądź też gdy nadchodząca lub kończąca się letnia burza objawia się występującym gdzieś w oddali efektownym i groźnym kłębowiskiem chmur. Okres tuż po burzy jest też szczególnie atrakcyjny z innych powodów: powietrze jest czyste i przejrzyste (deszcz spłukuje z niego na pewien czas wszelkie zanieczyszczenia), a mokra trawa oraz liście na drzewach błyszczą w promieniach słońca. Wszystkie te elementy odpowiednio uchwycone na zdjęciach nieodmiennie budzą zachwyt oglądających.

Sytuacja, którą dość często mamy okazję zaobserwować tuż przed lub po burzy: złocisto oświetlony pierwszy plan występuje na tle zimnych i ciemnych burzowych chmur. Ze względu na bardzo szybko zmieniające się warunki pogodowe fotograf ma niezbyt wiele czasu na uwiecznienie tego typu zjawiska. (fot. Dawid Petka)

Trudnym do uchwycenia, lecz wyjątkowo cennym z punktu widzenia fotografa jest też moment bezpośrednio poprzedzający gwałtowne opady deszczu. Wówczas to w określonych warunkach (słońce przebijające się przez chmury lub świecące ze strony przeciwnej do tej, z której nadchodzi burza) zróżnicowane oświetlenie dzieli kadr na bardzo wyraźne plany – ciepły plan pierwszy i zimniejsze tło. Dokładny sposób wykorzystania takiej sytuacji związany jest z odpowiednim ustawieniem aparatu względem słońca i stanowi temat kolejnego rozdziału tego poradnika.

Ustawienie względem słońca

Fotografując krajobraz często tak bardzo skupiamy się na interesującym nas widoku, że kompletnie zapominamy o kwestiach związanych z położeniem słońca wobec nas, a przede wszystkim wobec aparatu. Tymczasem aspekt ten może nie tylko zadecydować o tym, czy zdjęcie nam się uda czy nie, ale też stanowić główny czynnik decydujący o ekspozycji i przede wszystkim kolorystyce ujęcia. W fotografii pejzażowej mamy ogólnie do dyspozycji trzy rodzaje ustawień względem słońca, z których każde daje nieco inne, lecz równie cenne rezultaty.

Trudno uwierzyć, że to zdjęcie zostało wykonane niemal dokładnie o tej samej godzinie, co zamieszczone cztery akapity powyżej. Wprawdzie pewne niewielkie różnice w warunkach pogodowych odegrały tu pewną rolę, lecz głównym elementem stanowiącym o różnicy pomiędzy tymi kadrami było inne ustawienie aparatu względem padających promieni słońca. (fot. Dawid Petka)

Światło padające zza pleców fotografa (frontalne), które w odcinkach poświęconych fotografii portretowej krytykowałem jako osłabiające na zdjęciach rysy twarzy i figurę fotografowanej osoby w przypadku wykonywania zdjęć krajobrazowych sprawdza się znacznie lepiej. Wykonywane przy tego typu oświetleniu zdjęcie pejzażowe prezentuje się naturalnie i realistycznie, należy tylko uważać, aby pierwszy plan nie znajdował się zbyt blisko fotografa – możemy mieć bowiem do czynienia z problemem wspomnianym przy okazji zdjęć portretowych.

Oświetlenie to sprawdza się też, jak już wspomniałem do wykonywania zdjęć w okresie poprzedzającym burzę, gdy pierwszy plan oświetlony jest przez słońce, natomiast w tle widać kłębiące się burzowe chmury. Znaczna różnica temperatury barwowej sprawi bowiem, że w takich warunkach po ustawieniu balansu bieli na światło dzienne chmury przybiorą intensywny granatowo-szary odcień i staną się w ten sposób atrakcyjnym tłem dla barwnych drzew i budowli stanowiących główny temat zdjęcia.

Fotografowanie pod słońce jest trudne i praktycznie możliwe do wykonania tylko wówczas, gdy słońce znajduje się już bardzo nisko nad horyzontem i jego blask nie jest zbyt intensywny. W innych przypadkach rozpiętość tonalna sceny będzie zbyt duża do uchwycenia. (fot. Dawid Petka)

Inne rodzaje oświetlenia również znajdują ciekawe zastosowanie. Promienie słońca padające z boku akcentują przestrzenność fotografowanej sceny oraz dodają interesujący element kompozycyjny, jakim są linie i płaszczyzny cienia. Jest to też obowiązkowe ustawienie, gdy korzystamy z usług filtra polaryzacyjnego, o czym piszę na następnej stronie tego artykułu. Oświetlenie tylne natomiast, czyli sytuacja, w której fotografujemy pod światło (zwłaszcza ze słońcem widocznym w kadrze), jest natomiast z technicznego punktu widzenia dość trudna, jednak odpowiednio wykorzystana daje szczególnie dobre efekty związane z grą odblasków i barw na fotografowanych elementach krajobrazu. Wykonując zdjęcia tego typu, przygotujmy się jednak na znaczną ilość prób na drodze do biegłości w wykorzystaniu tego typu światła – jest ono trudne do opanowania.

Wykonując zdjęcia w danym miejscu, warto zawsze rozglądać się we wszystkie strony w poszukiwaniu interesujących ujęć. Najczęściej bowiem – o ile tylko przebywamy w naprawdę atrakcyjnym miejscu o właściwej porze dnia – uda nam się wykonać udane zdjęcia zarówno pod słońce, jak i ze słońcem za plecami. I co równie ważne, będą one tak diametralnie różne, iż mało kto uwierzy, że wykonaliśmy je w jednym momencie.