Ryszard Waśko "Portret Pewnej Rodziny w Czasie" w Muzeum Kinematografii w Łodzi

Projekt "Portret Portret Pewnej Rodziny w Czasie" składa się z prac wykonanych techniką found footage. Polega ona na tym, że artysta pracuje na cudzym materiale, dokonuje zaskakujących niekiedy zmian w prywatnych zdjęciach z rodzinnych albumów. Zdjęcia w tonacji czarno-białej i sepii powiększa, zamazuje twarze, zmienia wygląd sportretowanych osób lub dodaje elementy, których na starych fotografiach nie było. Ponadto Ryszard Waśko multiplikuje pojedyncze kadry, doklejając pewne części lub rozmazując obrazy. Wszystko to czyni po to, aby wskazać na kruchość i zawodność ludzkiej pamięci.

Pamięć nie rejestruje dokładnych kopii minionych zdarzeń, lecz je odtwarza, rekonstruuje, czyli tworzy na nowo z ulotnych okruchów prawdziwych widoków i naszych wyobrażeń, myśli i oczekiwań. Taka jest rzeczywistość w pracach Waśki – jak niematerialne wspomnienia – nieostra, zamazana, zmodyfikowana, przekształcona.

Ryszard Waśko, Mama. Wersja A

Stworzenie tych – jak je nazywa artysta – anty-portretów nie służy z pewnością ochronie zawartych w zdjęciach sekretów, lecz symbolizacji sensu "zamrożonych" obrazów, ich mityzacji właśnie. Waśko buduje narrację, kilka wariantów opowieści związanych z każdym zdjęciem. Zestawia te krótkie – na poły realne, na poły fikcyjne (bo oparte na domysłach) – historie z odpowiadającymi im obrazami. Pisze w pierwszej osobie, stosując często tryb przypuszczający, manipulując pozorami prawdy. Wyobraża sobie, że tak mogło być, mogło tak wyglądać. Projektuje na oglądane zdjęcia swoją imaginację, być może także własne wspomnienia.

Sposób prezentacji prac Waśki przypomina awangardowy niemy film z narracją w formie osobnych plansz z napisami lub podzieloną na rozdziały o poszczególnych członkach rodziny (rodzice, matka, ojciec, siostry, kuzyn) ilustrowaną powieść – pisze o cyklu "Portret Pewnej Rodziny w Czasie" Alicja Cichowicz.

Ryszard Waśko jest absolwentem łódzkiej szkoły filmowej i jednym z najważniejszych polskich konceptualnych twórców współczesnych. Był inicjatorem i organizatorem siedmiu edycji "Konstrukcji w Procesie" (1981–2000) – cyklu międzynarodowych wystaw sztuki współczesnej odbywających się w kraju i za granicą.