Sony NEX - Jak powstało to zdjęcie: ptaki

Ptaki należą do tej grupy zwierząt, które z powodzeniem można fotografować zarówno w mieście, jak i na obszarach wiejskich. Również pora roku nie wpływa w tak wielkim stopniu na obecność "modeli" (lub ich brak) jak ma to miejsce w przypadku ssaków czy choćby płazów. Nie znaczy to oczywiście, że miłośnicy bezkrwawych łowów z ptactwem w roli głównej nie muszą zmagać się z żadnymi trudnościami – wręcz przeciwnie! Opowieści zawodowych fotografów specjalizujących się w wykonywaniu zdjęć ptaków pełne są historii o tym, jak wyczerpująca potrafi być ich praca, a także jakiego wymaga doświadczenia, wiedzy i umiejętności. Nie znaczy to jednak, że każdy z nas musi specjalizować się w fotografii przyrodniczej na poziomie Piotra Chary, aby móc wykonywać zdjęcia ptakom. Spróbować może (a nawet powinien) każdy fotoamator. Choć aby wykonywane przez nas zdjęcia można było uznać za udane, należy się już nieco natrudzić – o czym przekonałem się również i ja realizując kolejne zadanie na potrzeby realizowanego przy współpracy z Sony cyklu artykułów "Jak powstało to zdjęcie". Kto jednak powiedział, że wartościowe rzeczy powinny przychodzić bez trudu?

Sony NEX-5N obiektyw E18 – 200 mm F3.5-6.3 OSS	1/200 s, f/6.3, 400 ISO ogniskowa 200 mm, korekta ekspozycji +2 EV
Samiec kaczki krzyżówki jest ptakiem pospolitym, mimo to stanowi bardzo wdzięczny obiekt do zdjęć, głównie za sprawą bogato ubarwionego upierzenia. Aby uchwycić jego kolory na zdjęciach, konieczne jest właściwe ustawienie siebie i ptaka względem słońca oraz oczywiście odpowiednia pora dnia. (Fot. Jarosław Zachwieja)

Fotograf wybierający się zapolować z aparatem fotograficznym na ptaki powinien mieć plan – wiedzieć co chce sfotografować, kiedy i gdzie. Musi także znać zwyczaje swoich "ofiar", ponieważ najczęściej jego celem są osobniki nieoswojone (a przynajmniej nie do końca), on zaś musi się zbliżyć do nich na odległość, której wymaga od niego używany sprzęt. Początkowo mój plan zakładał zorganizowanie stanowiska fotograficznego w zaciszu domowym, gdzie przez uchylone okno mógłbym fotografować sikorki i inne ptaki zlatujące się do wywieszonych na balkonie kawałków słoniny. Niestety warunki pogodowe zupełnie pokrzyżowały te plany – wysoka temperatura i brak śniegu sprawiły, że wieszanie czegokolwiek do jedzenia na balkonie mijało się z celem. Jedynymi zwierzętami, jakie udałoby mi się zwabić byłyby okoliczne koty oraz być może wrony, które jednak dość szybko zerwałyby cały kawałek słoniny i uciekły. Musiałem pomyśleć nad planem awaryjnym.

Wybór padł na położony niezbyt daleko od mojego domu krakowski zalew w Zesławicach i zamieszkujące go ptactwo wodne. Miejsce to oprócz lokalizacji miało wiele innych zalet, które sprawiały, że stanowiło ono dobry cel fotograficznej wycieczki. Przede wszystkim z uwagi na to, że w jednym z dwóch stawów zorganizowano hodowlę ryb, okolica pełna była najrozmaitszych ptaków – nie tylko występujących właściwie wszędzie kaczek i łabędzi, ale też pluszczy, łysek, rybitw, a czasem również dało się wypatrzyć nura lub czaplę. Ja sam nie miałem aż tak wygórowanych wymagań, jednak zależało mi na dobrym kadrze. Ponieważ najdłuższy z obiektywów jakim dysponowałem miał ogniskową 200 mm, toteż musiałem sprawić, żeby mój cel znalazł się w odległości co najwyżej kilkunastu metrów ode mnie. Tu ujawniła się kolejna wielka zaleta zalewu i jego ptasich mieszkańców: choć ptaki nie były oswojone, to jednak w większości przyzwyczaiły się do bycia dokarmianymi przez wędkarzy i spacerowiczów. Dlatego też na spacer wybrałem się z kieszeniami wyładowanymi chlebem.

Zdjęcie zostało wykonane kilka sekund po tym, jak płynący w moją stronę kaczor skręcił w prawo i zaczął płynąć na zachód, dzięki czemu cały jego tułów i głowa oświetlone zostały przez promienie słońca padające bezpośrednio z nieba, a także te odbijające się od powierzchni wody.

Na porę sesji wybrałem wczesne popołudnie – moment wprawdzie niezbyt sprzyjający wykonywaniu zdjęć w warunkach bezchmurnego nieba, jednak w okresie gdy starałem się "ustrzelić" sobie ptaka niebo było najczęściej zachmurzone, a ponadto z uwagi na porę roku światło było słabe i słońce szybko kryło się za horyzontem. Ja zaś potrzebowałem wystarczająco dużo światła, aby móc wykonać zdjęcie przy stosunkowo niskiej czułości ISO i z czasem naświetlania gwarantującym nieporuszone ujęcie przy maksymalnej dostępnej ogniskowej. Początkowo warunki oświetleniowe nie były najlepsze, ponieważ gruba warstwa chmur rozproszyła światło słońca zbyt mocno, czyniąc je płaskim i bezbarwnym. Jednak przez kilkanaście minut, gdy słońce zaczęło się już chylić ku zachodowi, część chmur rozwiała się i okolice zalewu zostały oświetlone strumieniem cieplejszego i bardziej ukierunkowanego światła. Trwało to wystarczająco długo, aby przymierzyć się do kilku bardziej lub mniej udanych prób.

Kolejnym problemem okazało się być moje położenie i odległość od ptaków. Szybko zrozumiałem, że dystans, w jakim powinny się znaleźć moje "modele" jest zbyt mały, jak na chęci przejawiane przez rybitwy i łyski, a z drugiej strony nie miałem możliwości, aby organizować sobie w pośpiechu czatownię i spędzić długie godziny od bladego świtu w oczekiwaniu, aż ptaki oswoją się z moją obecnością. Mój wybór padł na sympatyczne i ładnie upierzone kaczki krzyżówki, tym bardziej, że całkiem spore ich stado pływało w miejscu, gdzie droga ciągnąca się wzdłuż zalewu mocno obniżała się, niemalże aż do poziomu wody. To pozwoliło rozwiązać problem z położeniem – nie musiałem już martwić się o to, że fotografuję z wysokiej pozycji, przez co pływające po wodzie ptaki nie prezentują się tak dobrze jak powinny. Kucając udało mi się obniżyć z aparatem niemalże do poziomu wody. Wówczas wystarczyło już tylko wrzucić do wody trochę pokruszonego chleba i czekać, aż któryś z przepływających ptaków obróci się pod właściwym kątem w stronę słońca.

Prezentowane w tym artykule zdjęcie wykonane zostało aparatem Sony NEX-5N i obiektywem typu hiperzoom SEL-18200 o zakresie ogniskowych 18–200 mm i jasności f/3.5–6.3. Przy takiej długości ogniskowej największym wyzwaniem było skłonienie ptaka, aby zbliżył się do aparatu na dogodną odległość – w miarę możliwości mniejszą niż 5 metrów. (Fot. Jarosław Zachwieja)

W normalnych warunkach do wykonania zdjęcia tego typu potrzebny byłby statyw. Na szczęście niska waga i rozmiary aparatu Sony NEX-5N oraz skuteczny stabilizator optyczny w obiektywie powoliły bez problemów operować nim i kadrować z ręki. Fotografując ustawiłem balans bieli na światło pochmurnego nieba, co w momencie gdy słońce wyjrzało lekko zza chmur zapewniło mi delikatną ciepłą dominantę. Do fotografowania ptaków szczególnie użyteczny okazał się styl kreatywny Portret, ponieważ zapewnia miękkie przejścia tonalne i barwne, co z kolei uchroniło scenę (charakteryzującą się dość dużą rozpiętością tonalną) przed wystąpieniem przepaleń.

Interesujący problem pojawił się w kwestii tła i układu pomiaru światła. Choć pofalowana tafla zalewu stanowiła znakomite tło (a już na pewno lepsze niż pozbawiona odrobiny śniegu ziemia, ulica czy miejskie zabudowania), to jednak odbijające się od niej światło mocno wpływało na pomiar światła, stając się źródłem niedoświetleń kadru. Sprawę rozwiązało ustawienie korekty ekspozycji na poziomie +2 EV, dzięki czemu fotografia udała się wprost znakomicie.

Cykl "Jak powstało to zdjęcie" realizowany przez serwis ŚwiatObrazu.pl aparatami firmy Sony ma za zadanie przedstawić metody wykonywania udanych, ciekawych i dobrych jakościowo zdjęć z wykorzystaniem aparatów bezlusterkowych i akcesoriów należących do rodziny Sony NEX. Na przestrzeni dwóch tygodni trwania całego cyklu codziennie opisywane będzie jedno zdjęcie, warunki w jakich zostało ono wykonane oraz techniki i akcesoria niezbędne do jego stworzenia. Zapraszamy!