Światło kluczowe

Oprawy światła kierunkowego, dzięki którym otrzymujemy ostrzejsze i bardziej zdecydowane efekty zdjęciowe, zwłaszcza przy pozycjach źródła światła zawartych między 30? a 60?, powodują powstanie po stronie odświetlnej głębokich cieni. W małym studiu o jasnych ścianach światło resztkowe może wydatnie zmniejszyć ich głębokość, to jednak w większości przypadków są one nadal zbyt głębokie i pozbawione szczegółów. Wymaganą czytelność szczegółów we wszystkich partiach fotografowanego przedmiotu osiągamy poprzez dobranie właściwego dla danego obrazu kontrastu oświetleniowego. Taką rolę spełnia światło wypełniające, ale jest to temat na następne opowiadanie.

W poprzednich rozważaniach za najkorzystniejszą w wielu sytuacjach zdjęciowych uznaliśmy takie położenie światła kluczowe, kiedy kąt zawarty między osią optyczną kamery zdjęciowej a kierunkiem padania promieni świetlnych jest zawarty w granicach między 30? a 60? z prawej lub lewej strony kamery. Dla większej jednoznaczności przyjęliśmy, że pozycje po prawej stronie kamery zdjęciowej oznaczamy wartościami większymi od 180?.  I tak na przykład pozycja światła kluczowego 300?/30? oznacza, że umieszczone jest ono po prawej stronie kamery zdjęciowej, druga liczba oznacza kąt pochylenia osi optycznej źródła światła. Rozpatrzmy teraz kolejne przykłady, jak zmienia się charakter obrazu, zależnie od wybranego elementu formującego lub modelującego wiązkę świetlną.

Jako pierwszy wybraliśmy odbłyśnik 21 cm.

 
Reflektor Fomei 21cm

Wszystkie zdjęcia wykonane zostały przy tym samym poziomie energii lampy Fomei Digital 600. Pomiary naświetlenia wykonano światłomierzem Sekonic  L-758 Cine z nasadką płaską, w tym przypadku uzyskaliśmy przysłonę f/8. Lampa Digital z tym odbłyśnikiem jest źródłem światła kierunkowego, przy zwrocie twarzy ? po stronie przeciwnej źródła światła pojawiają się głębokie cienie. Odbłyśnik Fomei 21 cm charakteryzuje się dużą równomiernością plamy świetlnej, dzięki temu cała postać jest jednakowo oświetlona, co jest widoczne na zdjęciu a. Przy niewielkiej odległości osoby fotografowanej od tła, pojawia się na nim wyraźny cień, o rozwiewających się konturach. W miarę oddalania się od osi optycznej źródła światła granice cienia są bardziej miękkie i płynne. W fotografii portretowej odbłyśnik 21 cm bardzo dobrze spełnia przy fotografowaniu mężczyzn. Do oświetlenia kobiet raczej zdecydujemy się na inne rozwiązanie.

 
Kąt rozsyłu wiązki świetlnej odbłyśnika 21 cm może być zmniejszony przez zastosowanie plastrów miodu o różnych gęstościach oczek siatki. W komplecie występują trzy plastry. Plaster miodu z największymi oczkami siatki zmniejsza kąt rozsyłu wiązki świetlnej do 30?, ze średnimi - do 20?, z najgęstszymi  - do 10?.

Plastry Miodu 10, 20, 30 stopni

Te dwa zdjęcia wykonano przy wykorzystaniu lampy Fomei Digital 600 z odbłyśnikiem 21 cm z plastrem miodu 10?. Założenie plastra miodu powoduje nieznaczne zmniejszenie natężenia strumienia świetlnego o 1/3 stopnia przysłony.  W tym przypadku nie zwiększyliśmy czynnego otworu obiektywu i zdjęcia wykonano również przy przysłonie f/8. W ten sposób otrzymujemy minimalnie ciemniejszy ton obrazu, co najbardziej zauważalne jest na tle. Założenie plastra miodu powoduje zmianę jednorodności plamy świetlnej. Jej centralne partie są najjaśniejsze, w miarę oddalania się od centrum natężenia strumienia świetlnego maleje coraz bardziej, aż do wielkości niepowodującej efektu fotograficznego, czyli mówiąc inaczej uzyskujemy w ten sposób płynne zmniejszanie jasności oświetlanego przedmiotu od pełnej jego czytelności, aż po zanik szczegółów w ciemnych partiach obrazu. W ciasno skadrowanym portrecie (zdjęcie ?b?) działanie plastra miodu najbardziej widoczne jest przez zwiększenie głębokości cienia, rzucanego przez nos na prawy policzek. W luźniejszym kadrze dolne partie fotografowanej osoby otrzymują coraz mniejszą ilość energii promienistej i na końcowym obrazie oddawane są w coraz ciemniejszym walorze. Zwiększenie kierunkowości oświetlenia powoduje, że cień na tle jest ciemniejszy, a jego kontury coraz ostrzejsze. Plastry miodu zwiększają dramaturgię zdjęcia. Są często stosowane jako światło kluczowe przy oświetleniu portretów w niskim kluczu oświetleniowym, ale w innych pozycjach światła (150-160?, lub 200-210?).

W każdym systemie oświetleniowym wśród akcesoriów znajduje się odbłyśnik blaszany o dużej średnicy wewnętrznej. Od średnicy odbłyśnika i jego geometrii zależy kształt formowanej przez niego bryły fotometrycznej. Srebrne wykończenie powoduje, że od bocznych ścianek odbłyśnika odbija się duża ilość promieni świetlnych i mimo odcięcia promieni centralnych przez blaszaną kopułkę, kąt rozwarcia wiązki świetlnych jest znacznie mniejszy, niż kąt formowany przez odbłyśniki o białym, matowym wykończeniu powłoki wewnętrznej.