Wywiad z Adamem Bujakiem - fragment książki "Artyści mówią. Wywiady z mistrzami fotografii"

Hanna Maria Giza: Wiele osób kojarzy cię z albumami poświęconymi Ojcu Świętemu. A przecież fotografowałeś nie tylko pielgrzymki papieskie. Wydałeś Ruś – tysiąc lat chrześcijaństwa, Lwów, serce Litwy. Wilno, Kraków, Japonię. Architektura – detal. Człowiek – tłum. Światło, cień, kolor. To twoje zabawy z fotografią? Eksperymenty z fotografią?
Adam Bujak: To wszystko jest bardzo ważne. Pokazujemy na przykład grób Matki Boskiej. Kościółek jest może niewielki, ale musimy pokazać jakiś wspaniały detal, często niezauważalny dla zwykłego pielgrzyma. Żeby się nad nim zastanowił, żeby zapamiętał, żeby go sam sfotografował i zaniósł w świat jako znak, symbol tego miejsca, bo ktoś mu wskazał, że w tym miejscu jest coś ważnego. Wiesz, co najbardziej mnie cieszy? To, że taki mój album przyczynia się do zbliżenia kultur, ale też przybliża do Pana Boga.

Fot. Adam Bujak

HMG: Fotografujesz w bardzo różnych sytuacjach, w związku z tym wyobrażam sobie, że też różnie fotografujesz. Kiedy robisz zdjęcia podczas pielgrzymki Ojca Świętego, to wiadomo, że musisz być w pełnej gotowości, bo bez przerwy coś się dzieje, że musisz chwytać sytuację na gorąco. Inaczej chyba fotografujesz statyczną architekturę?
AB: Zupełnie inaczej. Na przykład Japonia jest całkowicie inną książką. Zrobiłem ją z Miłoszem, z Wajdą i z Szymborską. Chciałem pokazać coś z historii i piękna, które nie tylko nas fascynuje w Japonii.

HMG: Jak ją fotografowałeś?
AB: Nie uwierzysz, ale tak samo jak Kraków. Oczywiście Tokio jest całkowicie innym miastem, różnym od jakichkolwiek miast polskich. Ale w Krakowie można by się doszukać atmosfery starożytnego japońskiego Kioto, gdzie zachowana została stara kultura. Nie ma wieżowców, nie ma drapaczy chmur, takich, jakie są w Warszawie czy Tokio. Tam obowiązuje całkowity zakaz stawiania wysokich budynków, żeby nie zasłaniały wspaniałych świątyń. Na tym zdjęciu widzisz cudowną katedrę, bardzo nowoczesne dzieło wspaniałego architekta japońskiego. A tutaj cmentarz dzieci.

HMG: A te kamienne figurki, które stoją na kamiennych płytach?
AB: One uprzytomniają nam, że tych dzieci już nie ma.

Fot. Adam Bujak

HMG: Inna mentalność, inna kultura, inna religia, inne widzenie świata.
AB: Wszystko jest inne. Wspaniałe zwieńczenia świątyń, cudowne gaje japońskie. To zupełnie inny świat. Gdybyś to zdjęcie zestawiła z pejzażem polskim czy kanadyjskim, powiedziałabyś, że ono pachnie Japonią.
Popatrz na te zdjęcia – obrzędy w Kioto. To jest doroczne święto. Podobnie jak u nas są na nim feretrony, niosą je bardzo ładne dziewczyny. Chciałem je sfotografować, ale był wieczór i nie mogłem dobrze ich uchwycić, bo one, tańcząc i skacząc, znajdowały się w bezustannym ruchu. To wszystko przypomina teatr. Bardzo lubię, właściwie mogę powiedzieć, że kocham teatr, także teatr Nō czy teatr kabuki, gdzie spektakle trwają po cztery godziny, niemal w bezruchu. Akcja osadzona jest w jednym miejscu. Aktorzy krzyczą i krzykiem odpowiada im  widownia. Toczy się nieustający dialog.

HMG: Czy to jest możliwe do sfotografowania? Czy można sfotografować stan ekspresji?
AB: Można. Tutaj widzisz grupę aktorów. Jedna osoba jest w masce. Role kobiet grają mężczyźni. Oczywiście nie znam języka japońskiego i mogłem się tylko domyślać, co się dzieje na scenie. Nagle zobaczyłem taką scenę wśród bambusów. Nie wiedziałem, co to jest, jakieś powyginane, przedziwne postacie, nawet dość upiorne.

Fot. Adam Bujak