8 marca 2019, 10:57
Autor: Mikołaj Konkiewicz
czytano: 1022 razy

Dzień Kobiet - 5 kobiet, które buntowały się poprzez fotografię 

Dzień Kobiet - 5 kobiet, które buntowały się poprzez fotografię 

W historii fotografii pojawiło się wiele artystek, które swoimi obrazami przeciwstawiały się zastanemu porządkowi. Ich zdjęcia m.in. redefiniowały rolę kobiet w społeczeństwie, były ważnym głosem dla ruchów feministycznych i podejmowały temat postrzegania kobiecego ciała w sztuce. Poza tym reprezentowały bardzo wysoki poziom artystyczny, który sprawił, że ich prace oddziałują na kolejne pokolenia. Z okazji Dnia Kobiet warto więc poznać bliżej 5 fotografek, które buntowały lub buntują się poprzez fotografię i stanowią inspiracje.

1. Frances Benjamin Johnston - fotografka czasów, gdy kobiety niezamężne i niezależne należały do rzadkości

Frances Benajmin Johnston (1864-1952) była niezwykle barwną i twórczą postacią. W trakcie swojej trwającej niemal 60 lat kariery zasłynęła jako wybitna portrecistka, jedna z pierwszych fotoreporterek i fotografka architektury. Miała buntowniczą postawę i samą siebie określała mianem "ekscentrycznego, damskiego kawalera". Często wykonywała autoportrety, w których nie stroniła od przebierania się za mężczyznę lub przyjmowania męskich póz. Jej najbardziej znana fotografia przedstawia ją samą, siedzącą z założoną nogą na nogę i trzymającą w dłoni papierosa. Jej postawa jest typowo męska, chociaż strój zachowuje kobiece atrybuty. Na innym autoportrecie można oglądać ją trzymającą rower, ubraną w typowo męski strój i z przyozdobioną twarzą sztucznymi wąsami.
 
dzień kobiet
 
fot. Frances Benjamin Johnston
 
dzień kobiet
 
fot. Frances Benjamin Johnston
 
Takie dokamerowe gesty nie wywołują dzisiaj raczej kontrowersji, ale w czasach, gdy Johnston tworzyła, stanowiła bardzo istotną deklarację i wyraz buntu przeciwko patriarchalizmowi. Swoją buntowniczą postawę wyrażała także poprzez przeciwstawianie się segregacji rasowej w Stanach Zjednoczonych. Wykonywała zdjęcia dla instytucji walczącej o prawa Afroamerykanów. Poprzez swoje fotografie ukazała jednak problem, iż dla wielu czarnoskórych młodych ludzi edukacja polegała na uczeniu się, jak usługiwać białym. Przez tę część swojej twórczości naraziła się wielu osobom, jednakże była także nazywana "najodważniejszą kobietą w historii". 
 
dzień kobiet
 
fot. Frances Benjamin Johnston
 
dzień kobiet
 
fot. Frances Benjamin Johnston
 
dzień kobiet
 
fot. Frances Benjamin Johnston
 
dzień kobiet
 
fot. Frances Benjamin Johnston
 
dzień kobiet
 
fot. Frances Benjamin Johnston
 
dzień kobiet
 
fot. Frances Benjamin Johnston
 

2. Tina Modotti - barwne życie rewolucjonistki

Chociaż Tina Modotti (1896-1942) była włoską aktorką teatralną i filmową, to w historii zapisała się głównie jako fotografka, której prace weszły do kanonu tego medium. Miała bardzo burzliwą biografię - była kochanką i muzą Edwarda Westona, w jej studiu w Meksyku gościli najważniejsi artyści tego kraju, takich jak m.in. Frida Kahlo czy Diego Riviera, a jakby tego było mało była uwikłana w polityczne morderstwo i podejrzewana o bycie sowieckim szpiegiem. W swojej fotografii podejmowała m.in. temat napięć społecznych i sytuacji robotników w Meksyku. W jej obiektywie byli oni ukazani z godnością i szacunkiem, która wynikała głównie z komunistycznych poglądów artystki.
[kn_free]
dzień kobiet
 
fot. Tina Modotti
 
dzień kobiet
 
fot. Tina Modotti
 
dzień kobiet
 
fot. Tina Modotti (autoportret)
 
Jej obrazy cechują się wykorzystaniem często nietypowego, ciasnego kadrowania a także stosowaniem odmiennych punktów widzenia. W jej fotografiach często pojawiał się motyw kwiatów, który niekoniecznie symbolizował ich ulotność, lecz nawiązywał do kobiecej seksualności. Swoją sztukę poświęciła w imię przekonań politycznych, jednak jak sama mówiła, swoje życie wypełniła sztuką zbyt mocno. Fotografię postrzegała jako "najbardziej wymowny i najbardziej bezpośredni sposób zarejestrowania i utrwalenia epoki", w której żyła.
 
dzień kobiet
 
fot. Tina Modotti
 
dzień kobiet
 
fot. Tina Modotti
 
dzień kobiet
 
fot. Tina Modotti
 
dzień kobiet
 
fot. Tina Modotti
 
dzień kobiet
 
fot. Tina Modotti
 

3. Martha Rosler - burzliwa historia i życie codzienne

Prace Marthy Rosler skupiają się na ukazywaniu ważnych wydarzeń historycznych w kontekście życia codziennego czy łączenia tekstów i obrazów. Przykładem realizacji pierwszego typu jest cykl fotomontaży zatytułowany House Beautiful: Bringing the War Home, który zestawia ze sobą scenki z życia codziennego amerykańskiej klasy średniej z obrazami ukazującymi Wojnę w Wietnamie. Obrazy te stały się ważnym elementem propagandy przeciwko działaniom militarnym USA, ukazując się w formie ulotek i przedruków w gazetach rozprowadzanych w podziemiu. W latach 2004 i 2008 powróciła do tworzenia podobnych dzieł, tym razem krytykując wojny w Iraku i Afganistanie. Martha Rosler stworzyła także serię fotomontaży zatytułowaną Beauty Knows No Pain, która odwołuje się do sposobu postrzegania kobiet w społeczeństwie.
 
dzień kobiet
 
fot. Martha Rosler
 
dzień kobiet
 
fot. Martha Rosler
 
W jej twórczości kluczowa była kwestia roli fotografii jako dokumentu. Zastanawiała się nad tym, "na ile przydatne są zdjęcia dokumentalne, jeśli nie ukazują dalszych działań i nie dają możliwości dowiedzenia się, jak dalej potoczyła się historia". Swoimi fotomontażami zwracała uwagę na możliwość manipulowania obrazami, postrzegając fotografię "jako system reprezentacji, który można wykorzystać w innych systemach". Te problemy nabierają jeszcze większego znaczenia w obliczu możliwości dokonywania cyfrowych manipulacji w obrazie. 
 
dzień kobiet
 
fot. Martha Rosler
 
dzień kobiet
 
fot. Martha Rosler
 
dzień kobiet
 
fot. Martha Rosler
 
dzień kobiet
 
fot. Martha Rosler
 
dzień kobiet
 
fot. Martha Rosler
 
dzień kobiet
 
fot. Martha Rosler
 

4. Cindy Sherman - wiele różnych tożsamości

Cykl 69 czarno-białych fotografii zatytułowany Untitled Film Stills to najbardziej znana praca Cindy Sherman. Artystka wcieliła się w niej w bohaterki nieistniejących filmów, których charakteryzacje i pozy zostały oparte na stereotypowych rolach kobiecych przedstawianych w amerykańskich filmach z lat 50. i 60. XX wieku. Poza tym wykorzystywała metodę przybierania różnych osobowości na swoich fotografiach także w innych pracach. Jej fotografie stanowią prowokacyjne  dzieła, które poruszają zagadnienie budowania tożsamości, w szczególności w kontekście płciowym. Przyjmowane przez nią role budzą różne emocje - bywają zarówno zabawne, jak i niepokojące, a także potrafią wzbudzać niesmak. 
 
dzień kobiet
 
fot. Cindy Sherman
 
dzień kobiet
 
fot. Cindy Sherman
 
dzień kobiet
 
fot. Cindy Sherman
 
Praca Untitled Film Stills odnosi się do postrzegania roli kobiety jako wytworu kultury. Jak sama mówi, lubi wykonywać zdjęcia, "które z dystansu wydają się kolorowe, uwodzicielskie i wciągające, a gdy przyjrzy się im bliżej, okazuje się, iż ma się do czynienia z czymś zupełnie przeciwnym". Jak sama podkreśla, wydaje jej się nudne wpisywanie się w typowe kanony piękna. "Jest to najłatwiejszy i najbardziej oczywisty sposób ukazywania świata" - zdradza artystka, dodając, że "trudniej jest spojrzeć na drugą stronę rzeczywistości". 
 
dzień kobiet
 
fot. Cindy Sherman
 
dzień kobiet
 
fot. Cindy Sherman
 
dzień kobiet
 
fot. Cindy Sherman
 
dzień kobiet
 
fot. Cindy Sherman
 
dzień kobiet
 
fot. Cindy Sherman
 

5. Francesca Woodman - tajemnicza postać fotografii

Niewiele jest fotografek, których zdjęcia budzą tyle pytań i owiane są taką aurą tajemnicy. Francesca Woodman (1958-1981) była niezwykle płodną artystką i zostawiła po sobie pokaźny dorobek i to pomimo faktu, iż odebrała sobie życie 19 stycznia 1981 roku, mając zaledwie 22 lata. Jej czarno-białe fotografie pełne są symboliki, niedopowiedzeń i onirycznych motywów. Jej autoportrety pokazywały ją jako rozmytą postać. W swojej twórczości badała m.in. seksualność i cielesność. Wykonywane przez nie fotografię była bardzo poetyckie. "Czy to ja jestem na zdjęciu? Czy wychodzę z niego lub w nie wkraczam? Mogę być duchem, zwierzęciem lub trupem, a nie tylko tą dziewczyną…" zapisała w swoim notatniku.
 
dzień kobiet
 
fot. Francesca Woodman
 
dzień kobiet
 
fot. Francesca Woodman
 
W jej fotografiach można dostrzec bezkompromisowe oddanie się własnej twórczości i podążanie za intuicją. Te budzące niepokój obrazy stanowią wrota do świata złożonej osobowości autorki. Często jej prace umieszczane są w obrębie feministycznego dyskursu, głównie za sprawą stworzenia za pomocą fotografii przestrzeni, w której jej nagie ciało paradoksalnie nie jest dostępne męskim spojrzeniom. Swoje zainteresowanie autoportretami tłumaczyła w bardzo ciekawy i błyskotliwy sposób - "to kwestia wygody - zawsze jestem dla siebie dostępna". 

dzień kobiet

fot. Francesca Woodman
 
dzień kobiet
 
fot. Francesca Woodman
 
dzień kobiet
 
fot. Francesca Woodman
 
dzień kobiet
 
fot. Francesca Woodman
 
dzień kobiet
 
fot. Francesca Woodman
 
dzień kobiet
 
fot. Francesca Woodman
 
Na koniec, z okazji Dnia Kobiet pozostaje życzyć wszystkim Czytelniczkom wielu inspiracji, wspaniałych kadrów i wiele satysfakcji czerpanej z pasji fotografowania.
 

 



www.swiatobrazu.pl