1 września 2022, 12:33
Autor: Tomasz Waryszak
czytano: 47380 razy

Fotografia od A do Z: Czułość materiału światłoczułego

Fotografia od A do Z: Czułość materiału światłoczułego

Przedstawiamy słownik terminów fotograficznych: Fotografia od A do Z. Słownik przeprowadzi Czytelników przez najważniejsze pojęcia, pozwoli poznać i uzupełnić wiedzę z zakresu fotografii oraz jej praktyczne wykorzystania.

Dziś hasło: Czułość materiału światłoczułego. Zapraszamy do lektury.

 

 

Czułość materiału światłoczułego – parametr, który określa wrażliwość matrycy lub filmu na światło. Współcześnie wyrażana jest w skali ISO.

Czułość, obok przysłony i czasu naświetlania, jest jedną z trzech zmiennych odpowiadających za właściwą ekspozycję zdjęcia.

Obecnie w odniesieniu do matryc światłoczułych stosuje się miarę czułości znormalizowaną przez ISO (International Organization for Standardization). Jest to skala liniowa, co oznacza, że dwukrotnemu zwiększeniu czułości w aparacie odpowiada dwa razy większa wartość ISO. Za podstawową w tej skali uznaje się wartość równą 100, która umożliwia prawidłowe naświetlenie zdjęcia przy natężeniu światła 0,1 luksa padającego na przetwornik w czasie jednej sekundy.

W aparatach cyfrowych najczęściej można się spotkać z możliwością regulacji tego parametru w zakresie 100–1600 ISO w stałych wartościach, z których każda stanowi dwukrotność poprzedniej (100, 200, 400, 800, 1600). Niekiedy, zwłaszcza w modelach z matrycami typu CCD, dostępne bywają także niższe wartości ISO (50, 80). Wiele spośród nowszych aparatów, a w szczególności lustrzanek, oferuje jeszcze wyższe od wymienionych wcześniej czułości – w ekstremalnych przypadkach nawet 102400 ISO (w Nikonie D3s i Canonie EOS 1D Mark IV). Zaawansowane modele aparatów cyfrowych umożliwiają również stosowanie pośrednich wartości ISO – odpowiadających zmianie wartości naświetlania o 1/3 EV np. 250, 320.

W przeszłości, przed ujednoliceniem skali ISO, istniało wiele norm stopniowania czułości. Najważniejsze z nich to:

ISO/ASA DIN GOST
25 15 22
50 18 45
64 19 57
100 21 90
160 23 144
200 24 180
400 27 360
800 30 720
1600 33 1440
3200 36 2880

W odniesieniu do filmów fotograficznych norma ISO przewidywała (wg norm z 1987, 1993 i 2003 roku) podawanie czułości w dwóch wartościach: właściwej ISO (dawnej ASA) oraz DIN np.: ISO 200/24°. Obecnie można spotkać się jednak z filmami o czułości wyrażonej jedynie w pierwszej z tych wartości. W ostatnich latach dominacji fotografii analogowej najpopularniejsze były filmy o czułości ISO 100, 200 i 400, a do zastosowań reporterskich można było znaleźć również materiały o wartościach ISO 800, 1600 i 3200. Niektóre z nich wciąż można kupić u specjalistycznych sprzedawców. Warto dodać, że za pomocą specjalnych technik wywoływania, możliwe jest forsowanie filmu do innej czułości niż standardowa przewidziana przez producenta.

 

 

Fotografia od A do Z Czułość materiału światłoczułego

Jak bezpiecznie zarabiać na

fotografii

 

 

zobacz szczegóły >>>

 

 

Istnieje związek pomiędzy czułością elementu światłoczułego, a jakością uzyskiwanych zdjęć. W fotografii analogowej filmy o wyższym ISO (zwłaszcza powyżej 400) charakteryzują się znacznym ziarnem, które obniża ilość szczegółów rejestrowanych na zdjęciu. W fotografii cyfrowej podniesienie czułości w aparacie skutkuje z kolei większym stosunkiem szumu do sygnału, a w efekcie obniżeniem jakości zdjęcia. O ile ziarno na filmach analogowych często bywa w pewnych przypadkach doceniane w charakterze elementu nadającego szczególny, artystyczny wyraz fotografiom, o tyle szum w aparatach cyfrowych odbierany jest na ogół jako czynnik nieestetyczny i degradujący obraz.

 

[converttable start="1" end="0" type="vertical"]

Porównanie wycinków (100% kadru) ze zdjęć wykonanych na różnych ustawieniach czułościach ISO w aparacie cyfrowym (Canon Ixus SX130 IS):
 

ISO 100 Fotografia od A do Z Czułość materiału światłoczułego
ISO 200 Fotografia od A do Z Czułość materiału światłoczułego
ISO 400 Fotografia od A do Z Czułość materiału światłoczułego
ISO 800 Fotografia od A do Z Czułość materiału światłoczułego
ISO 1600 Fotografia od A do Z Czułość materiału światłoczułego

[converttable]

 

 

 

 



www.swiatobrazu.pl