26 stycznia 2021, 14:59
Autor: Piotr Madura
czytano: 65181 razy

Fotografowanie w zimie, czyli jak nie dać się zrobić na szaro!

Fotografowanie w zimie, czyli jak nie dać się zrobić na szaro!

Wszystkich tych, którzy chcieli by podszkolić się w fotografowaniu zimowego pejzażu zapraszamy do poradnika, mówiącego jak właściwie dobrać balans bieli i ekspozycję. Dziś jest znakomita okazja by raz jeszcze przypomnieć sobie podstawy fotografowania w zimie.

Zanim przejdziemy do poradnika, określmy z punktu widzenia fotografa: czym różni się pejzaż zimowy od wiosennego, letniego czy jesiennego. Śnieżnobiała pierzyna przykrywająca wszystko, co znajduje się pod gołym niebem, sprawia, że w scenie dominują  barwy biała (śnieg) oraz niebieska (niebo i cienie). Monotonia zimowego krajobrazu skłania do poszukiwania detali kontrastujących z otoczeniem kolorów oraz cieni tworzących kształty i budujących przestrzeń. Naturalna biel śniegu powoduje, że jego odcień w znacznym stopniu zależny jest od barwy otoczenia. I oświetlenia O mroku przybiera  kolor granatowy, w czasie wschodu i zachodu słońca różowy, pomarańczowy i żółty, w południe błękitny, a w pochmurny dzień po prostu szary. Gdy wziąć pod uwagę jego jasność, to okazuje się, że wykonanie zdjęcia z właściwą ekspozycją jest nieco kłopotliwe.

 drzewo w zimie na polu
fot. Piotr Madura

Kompensacja ekspozycji

W każdym aparacie światłomierz skonstruowany jest tak, aby dobierał parametry umożliwiające prawidłowe naświetlenie, czyli do wartości uśrednionej równej 18% szarości. W znakomitej większości przypadków pomiar ten sprawdza się i otrzymany obraz przypomina ten, jaki widzą nasze oczy. Niestety, pejzaż zimowy stanowi wyjątek od tej reguły, bowiem śnieg odbija znacznie więcej światła niż zielone liście czy twarz statystycznego Europejczyka. Z tego względu niezbędna jest ręczna korekta ekspozycji i odpowiedni sposób mierzenia światła.

 Stok Kasprowego Wierchu zimą
fot. Piotr Madura

Aby rozjaśnić nasze zdjęcia, unikając przy tym przepaleń, dobrze jest wykonać pomiar światła, kierując aparat na najjaśniejszą połać śniegu i do wskazanej wartości wprowadzić niezbędną korektę. W zależności od tego jak biały śnieg chcemy uzyskać na zdjęciu, stosujemy dodatnią kompensację od +0,5 EV do +2,EV. W tabeli poniżej pokazano jak zmienia się jasność śniegu w zależności od zastosowanej korekty ekspozycji. Jasność zmierzono punktowo w centrum kadru.

ekspozycja zero ev ekspozycja plus jeden ev

+0 EV

+1 EV
zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg
+1,3 EV +1,7 EV
zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg
+2 EV +2,3 EV

Podany zakres od +0,5 EV do +2,0 EV jest względnie szeroki ponieważ dotyczy zarówno słonecznej jak i pochmurnej pogody, powodującej małe lub duże kontrasty. Gdy niebo zasnute jest chmurami, oczy nasze odbierają śnieg jako biało-szary, dlatego zazwyczaj wystarczy korekta +1 EV. 

zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg
+0 EV + 1 EV
zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg
+0 EV  + 1 EV

Jeśli pogoda jest słoneczna i niebo bezchmurne, a biały puch aż razi w oczy, niezbędna jest mocniejsza korekta – przeważnie do +2 EV a nawet +3 EV. W przypadku aparatów o małej dynamice i wrażliwych na prześwietlenia lepiej jest stosować zakres od +1 do +2.5 EV.

Kasprowy Wierch zima Kasprowy Wierch zima
 + 1,5 EV   + 1 EV
Jezioro Oravskie zima Widok z Kasprowego Wierchu zimą
  + 1 EV   + 2 EV

W posługiwaniu się korektą ekspozycji znakomicie przydaje się funkcja wyświetlania w czasie rzeczywistym histogramu. Dzięki niej możemy obserwować, jak zmienia się stopień naświetlenia w zależności od zastosowanej korekty. Dokonując jej, należy uważać, by słupek symulujący poziom naświetlenia nie zetknął się z prawą krawędzią histogramu,czego skutkiem będzie prześwietlenie, a więc utrata detali. Na poniższym przykładzie kompensacja ekspozycji +2 EV jest już na granicy prześwietlenia jaśniejszych partii fotografowanej sceny.

zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg
 + 0 EV  + 0 EV
zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg
 + 1 EV  + 1 EV
zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg
 + 2 EV  + 2 EV

Jeśli Twój aparat nie umożliwia ręcznej korekty ekspozycji, możesz skorzystać z programu tematycznego "plaża" lub "śnieg". Po jego wybraniu aparat sam zadecyduje, kiedy wprowadzenie korekty jest niezbędne. Jeśli więc nie masz doświadczenia z funkcją kompensacji ekspozycji, zdaj się na automat, a Twoje zdjęcia będą na pewno lepsze.

 

Ekspozycja


Balans bieli

 

Balans bieli
Na kolorze białym i jego odcieniach najbardziej uwidaczniają się różnice w temperaturze barwowej padającego światła. W przypadku zdjęć wykonanych w zimie niewłaściwie dobrany balans bieli może doprowadzić do tego, że późniejsze oglądanie zdjęć będzie co najmniej męczące, a już na pewno dalekie od tego, co widzieliśmy fotografując. Część z nas lubi, gdy zdjęcia mają barwę chłodną, inni lubią wierne i n "na chmurkę". Ponieważ o gustach dyskutować nie wypada, podam trzy przykłady, w których warto zastosować konkretny balans bieli. W pochmurny dzień mamy do czynienia ze światłem rozproszonym poprzez chmury i mgłę, więc jego barwa przesunięta jest w kierunku koloru niebieskiego. Fotografowanie z balansem bieli ustawionym na światło słoneczne powoduje, że śnieg wydaje się szaro-niebieski. W tym wypadku warto pozostawić balans bieli w trybie automatycznym lub ocieplić ustawiając "na chmurkę".

zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg zima kompensacja ekspozycji fotografować EV balans bieli niebieski góry śnieg
Balans bieli - "Dzień pochmurny"  Balans bieli - "Dzień słoneczny"

Kiedy świeci słońce, sprawa doboru właściwego balansu bieli wydaje się komplikować. Ciepła barwa promieni słonecznych sprawia, że w odsłoniętych miejscach śnieg wychodzi biały, natomiast w cieniach przybiera barwę błękitną. Dzieje się tak, gdyż światło docierające do miejsc zacienionych pochodzi od atmosfery, gdzie rozproszone na cząsteczkach pary wodnej zmienia barwę na niebieską. Jedyne co możemy zrobić w przypadku takich warunków, to pogodzić się z ich specyfiką i ustawić balans bieli "na słonko", a zaniebieszczenie potraktować jako dodatkowy element kolorystyczny zdobiący krajobraz. Przykładowe zdjęcia wykonane przy słonecznej pogodzie i z balansem bieli ustawionym na barwę słoneczną prezentujemy poniżej.

Polana Jaworzyna zimą
fot. Piotr Madura

  Ośnieżone ławki na Gubałówce
fot. Piotr Madura

Widok z Doliny Jaworzynki
fot. Piotr Madura

Zima w lesie
fot. Piotr Madura

Widok z Gliczarowa Górnego
fot. Piotr Madura

Widok na Krywań z Kasprowego Wierchu
fot. Piotr Madura

Jak widać na pokazanych wyżej fotografiach, błękitne cienie potrafią wzbogacić zdjęcie i są jakby dopełnieniem koloru nieba. Ustawienie zawsze standardowego balansu bieli ma jeszcze jedną zaletę – zdjęcia, które wykonaliśmy, pokazują jaka była pora dnia, kiedy zdjęcie zostało wykonane, a to doda mu wiarygodności i wartości poznawczej. Aby się o tym przekonać, wystarczy przyjrzeć się zdjęciom wykonywanym przez zawodowych fotoreporterów, którzy dziś dysponując aparatem cyfrowym, tak jak dawniej korzystają tylko z filmu do światła dziennego.

 

 

 

 



www.swiatobrazu.pl