23 października 2017, 08:00
Autor: Jarosław Zachwieja
czytano: 2926 razy

Jaki najlepszy obiektyw portretowy - stałoogniskowy czy zmiennoogniskowy?

Jaki najlepszy obiektyw portretowy - stałoogniskowy czy zmiennoogniskowy?

Jedno z pytań szczególnie często stawiane przez początkujących portrecistów dotyczy wyboru optyki mającej posłużyć realizacji ich nowej fotograficznej pasji. Padająca wówczas najczęściej odpowiedź (że najlepsza jest jak najjaśniejsza „stałka” z zakresu takiego-a-takiego) nie jest do końca błędną, ale też nie wyczerpuje tematu. Wszystko dlatego, że zagadnienie to – podobnie jak sama fotografia portretowa – jest złożone. Tutaj postaramy się je nieco rozjaśnić.

[kn_free]

Do wykonywania zdjęć portretowych doświadczeni i uznani fotografowie wykorzystują naprawdę różną optykę: zarówno stało- i zmiennoogniskową, długą i krótką (niektórzy twierdzą wręcz, że zalecana ogniskowa szkła portretowego w przypadku sprzętu małoobrazkowego waha się od 20 do 300 mm w zależności od tego, jaki styl fotografii jest naszym ulubionym), automatyczną i manualną. Są tacy, którzy korzystają ze szkieł uniwersalnych, podczas gdy inni preferują konstrukcje opracowane specjalnie z myślą o wykonywaniu portretów (np. takie) umożliwiające uzyskiwanie specyficznych efektów wizualnych. Są też tacy, którzy na sesję portretową najchętniej biorą ze sobą obiektyw... makrofotograficzny.
 

fotografia portretowa optyka obiektyw stałoogniskowy stałka obiektyw zmiennoogniskowy zoom jaki najlepszy co wybrać
Decyzja dotycząca wyboru optyki do zdjęć portretowych w głównej mierze związana jest z naszym stylem pracy. Osoba preferująca obiektywy typu zoom niekoniecznie musi robić inne czy gorsze zdjęcia od tej, która woli korzystać ze sprzętu stałoogniskowego, lecz po prostu fotografuje inaczej. Natomiast prawdą jest, że w pewnych sytuacjach sięgnięcie po zooma może być lepszym pomysłem od sięgania po stałkę i vice versa. (Fot. Keith Williamson / Flickr)

 

Pytanie o idealny obiektyw do zdjęć portretowych jest więc trudne, ponieważ odpowiedzi na nie każdy powinien udzielić sobie sam. Od czegoś jednak trzeba zacząć, dlatego początkujący fotografowie szukający informacji na ten temat najczęściej dowiadują się, że najlepiej sprawdzają się tutaj modele stałoogniskowe o określonej ogniskowej (tu już wartość parametru zależy od doradzającego, choć tradycyjnie jest to 85 mm dla aparatu małoobrazkowego, czyli tzw. pełnej klatki) i że im jaśniejsze, tym lepsze. I w zasadzie można by na tym zakończyć, gdyby nie fakt, że takie postawienie sprawy jest po prostu nadmiernym uproszczeniem problemu. Zarówno obiektywy stało- jak i zmiennoogniskowe mają swoje zalety użyteczne w fotografii portretowej. I to właśnie te zalety sprawiają, że jeżeli jeden doświadczony (i podziwiany przez nas) fotograf może nosić ze sobą całą torbę "stałek", a drugi zadowoli się pojedynczym zoomem.

[kn_advert]

Zalety obiektywów stałoogniskowych

Obiektywy o jednej ustalonej ogniskowej, zwane potocznie "stałkami" (ang. primes) są powszechnie cenione z uwagi na oferowaną przez nie wysoką jakość obrazu. I choć nowoczesna optyka zmiennoogniskowa jest bez porównania lepsza od tej, jaką dysponowaliśmy przed kilkudziesięciu laty (dobry zoom obecnie bez problemu zwycięża pod tym względem z przeciętnym szkłem stałoogniskowym), to faktem jest, że zaprojektowanie i wyprodukowanie wysokiej jakości optyki stałoogniskowej jest bez porównania prostsze od zaprojektowania i wyprodukowania równie dobrego zooma. Jakość ta może przejawiać się na kilku płaszczyznach: wysokiej ostrości (rozdzielczości) obiektywu, dobrego kontrastu i pracy pod światło oraz niskiego poziomu wad optycznych – aberracji, dystorsji, winietowania.
 

fotografia portretowa optyka obiektyw stałoogniskowy stałka obiektyw zmiennoogniskowy zoom jaki najlepszy co wybrać
Długość ogniskowej 85 mm nie bez powodu uważana jest za klasyczną wartość portretową. Zdjęcia wykonane za pomocą tego typu optyki pozwalają uzyskać naturalny wygląd ludzkiej postaci i ładne rysy twarzy (bez wystających uszu, sterczącego nosa i innych cech typowej dla optyki szerokokątnej). Jednocześnie zdjęcia wykonywane tego typu obiektywem mogą zarówno pokazywać modela w silnej separacji od tła, jak i będącego częścią otoczenia. Wszystko zależy od przyjętej przez fotografa relacji odległości aparat-model-tło. (Fot. Cyril Lookin / Flickr)

 

Obiektywy stałoogniskowe są na ogół mniejsze i lżejsze od konkurujących z nimi zoomów, a przy tym prawie zawsze są jaśniejsze. Ten ostatni parametr z wielu względów jest bardzo istotny w fotografii portretowej. Podczas gdy za jasny zoom uważa się konstrukcje o stałym świetle f/4 lub f/2.8, a modele jaśniejsze f/2 i f/1.8 można policzyć na palcach jednej ręki, w przypadku optyki stałoogniskowej (a w szczególności portretowej) dostępne są bez problemu modele o jasności f/1.4, f/1.2 lub nawet jaśniejsze. "Stałki" o jasności f/1.8 o ogniskowej 50 czy 85 mm uważa się wręcz za przedstawicieli najprostszych, najtańszych i najbardziej amatorskich konstrukcji. A jednocześnie w fotografii portretowej sprawdzają się one wręcz wyśmienicie.

Wielu fotografów portretowych bardzo też ceni mocno subiektywne cechy optyki stałoogniskowej, takie jak plastykę rejestrowanego obrazu, wygląd jego nieostrych partii (tzw. efekt bokeh), czy też delikatne zmiękczenie (nie mylić z nieostrością) obrazu typowe dla niektórych konstrukcji portretowych. Dlaczego to ostatnie może być uważane za zaletę? No cóż, mało która modelka chciałaby, aby na zdjęciu widoczna była każda skaza jej cery, prawda?
 

fotografia portretowa optyka obiektyw stałoogniskowy stałka obiektyw zmiennoogniskowy zoom jaki najlepszy co wybrać
Niektóre obiektywy stałoogniskowe odznaczają się specjalną konstrukcją optyczną, umożliwiającą uzyskanie określonych, pożądanych w pewnych rodzajach fotografii efektów wizualnych. Na przykład wyposażony w filtr anodyzacyjny Sony 100mm f/2.8 GM STF OSS umożliwia uzyskanie wyjątkowo gładkich krążków rozproszenia, co zapewnia wykonywanym nim zdjęciom portretowym o niewielkiej głębi ostrości bardzo atrakcyjne tło. (Fot. RICO Lee / Flickr)

 

Zalety obiektywów zmiennoogniskowych

Dobry obiektyw typu zoom jest królem uniwersalności. Jego użytkownik nie jest uwiązany do jednego sposobu patrzenia na świat i w każdej chwili jest w stanie zmienić perspektywę obrazu prostym ruchem pierścienia ogniskowej. A w fotografii portretowej takie szczegóły jak kształt twarzy fotografowanej osoby, proporcje pomiędzy modelem a tłem, czy też obszar, jaki model zajmuje w kadrze są bardzo istotne. Możliwa jest też błyskawiczna zmiana ogniskowej w dużym zakresie i przez to wypróbowanie wielu różnych sposobów uwiecznienia modela: zbliżenie, detal, ujęcie ogólne, plan amerykański, popiersie itd.
 

fotografia portretowa optyka obiektyw stałoogniskowy stałka obiektyw zmiennoogniskowy zoom jaki najlepszy co wybrać
Ulubionym typem szkieł wielu fotografów portretowych są zoomy o zakresie ogniskowych 70-200 mm. Zarówno w aparatach małoobrazkowych, jak i korpusach z matrycami formatu APS-C optyka taka zapewnia pole widzenia szczególnie użyteczne przy wykonywaniu zdjęć twarzy i popiersi. (Fot. Stephane Operti / Flickr)

 

Wprawdzie do tematu różnic pomiędzy zdjęciami portretowymi wykonywanymi przy różnych ogniskowych jeszcze wrócimy (będzie to tematem innego artykułu), ale już teraz możemy powiedzieć jedno: wbrew temu, co twierdzą niektórzy, zmiana ogniskowej to zupełnie coś innego, niż zbliżenie się lub oddalenie z aparatem od modela. Z tego względu fotograf pragnący zastąpić np. obiektyw typu standard zoom o zakresie ogniskowych 24-85 mm optyką stałoogniskową, jeżeli myśli poważnie o zapewnieniu sobie takiej samej swobody kadrowania, powinien włożyć do swojej torby przynajmniej 3 lub 4 szkła: 24, 35, 50 i 85 mm. Takie podejście wiąże się natomiast z koniecznością ciągłego "żonglowania" optyką i wielu po pierwszych próbach dochodzi po prostu do wniosku, że im to nie odpowiada.

No i wreszcie w pewnych sytuacjach (niekorzystne warunki środowiskowe) wymiana obiektywu na inny może być zwyczajnie trudna lub ryzykowna. Dotyczy to w szczególności fotografowania w plenerze.
 

fotografia portretowa optyka obiektyw stałoogniskowy stałka obiektyw zmiennoogniskowy zoom jaki najlepszy co wybrać
Plaża jest miejscem bardzo atrakcyjnym dla fotografa portretowego. Z drugiej jednak strony wymiana obiektywu na inny w takim środowisku grozi zabrudzeniem lub nawet uszkodzeniem sprzętu na skutek dostania się do wnętrza aparatu wody lub drobin piasku. (Fot. Brocken Inaglory / Wikimedia Commons)

 

Co na początek?

W gruncie rzeczy pytanie o najlepszy obiektyw do zdjęć portretowych to pytanie o styl fotografowanie. Ten zaś wykształca się z czasem. Na początku na pewno dobrze jest mieć pod ręką zarówno niedrogą, ale jednocześnie dobrą typowo portretową "stałkę" – np. 85 mm f/1.8 (lub jej ogniskowy odpowiednik dla aparatów innych niż małoobrazkowe) – oraz przyzwoity zoom. W tej drugiej roli dobrze sprawdzą się konstrukcje typu "przedłużany standard" (przykładem może być Canon EF 24-105mm f/4L IS USM) lub też klasyczny jasny standard zoom 24-70 mm f/2.8 w połączeniu z korpusem formatu APS-C, ponieważ jego pole widzenia w takim wypadku odpowiada mniej więcej zakresowi 36–105 mm w aparacie małoobrazkowego.

Taka kombinacja z jednej strony pozwoli docenić zalety techniczne szkieł stałoogniskowych, a z drugiej strony uniwersalność zooma. Umożliwi nam też po pewnym czasie zorientowanie się, przy jakiej ogniskowej robimy najwięcej zdjęć. I jeżeli okaże się, że jakiś zakres jest szczególnie bliski naszemu sercu, to będzie to dla nas dobrą wskazówką co do dalszych decyzji zakupowych.

 

 



www.swiatobrazu.pl