17 listopada 2008, 12:26
Autor: Anna Cymer
czytano: 9986 razy

Od tego się zaczęła kolorowa fotografia

Od tego się zaczęła kolorowa fotografia

W Muzeum Historii Fotografii w Krakowie rozpoczyna się pokaz prac Tadeusza Rzący, fotografa, którego dorobek, choć mało znany, jest jednak niezwykły i wart uwagi. Rząca był jednym w pierwszych w Polsce fotografów, posługujących się kolorem.

W 1907 roku w zakładach braci Lumiére rozpoczęto produkcję barwnych przezroczy nazwanych autochromami (automatyczny kolor). Był to początek kolorowej fotografii i do 1935 roku, kiedy to na rynku pojawił się pierwszy film barwny Kodachrom, technika autochromowa była jedynym sposobem uzyskiwania kolorowych zdjęć. Zdjęcia robiono na szklanych płytach i można było je oglądać w formie przezroczy.


fot. Tadeusz Rząca, Tatry, Morskie Oko, ok. 1914

Tak więc mimo wynalezienia blisko siedemdziesiąt lat wcześniej czarno-białej fotografii i ciągłych prób stworzenia kolorowej emulsji fotograficznej, dopiero na początku dwudziestego wieku zaistniała możliwość zapisu rzeczywistości w kolorach. Kolorowy obraz autochromów powstaje dzięki nałożeniu na siebie dwóch warstw emulsji – czarno-białej emulsji bromowo-srebrowej i warstwy rastra, przepuszczającego i filtrującego światło, zbudowanego z mikroskopijnych ziaren skrobi ziemniaczanej zabarwionych na trzy kolory: czerwony, zielony i niebieski. Zdjęcie uzyskuje się w ten sposób, że światło przenika przez kolorowy raster, a obraz tworzy się na czarno-białej emulsji fotograficznej. Wrażenie koloru uzyskiwane jest dzięki syntezie kolorowego filtra z fotografią, która jest monochromatyczna. Wystawa prezentuje kopie z autochromów wykonanych przez Tadeusza Rzącę na płytach firmy braci Lumiére znajdujących się w zbiorach Muzeum. Ekspozycji towarzyszy album Autochromy. Małopolska wydany nakładem wydawnictwa BOSZ.


fot. Tadeusz Rząca, w Bronowicach, ok. 1914

Tadusz Rząca urodził się w 1868 roku. Był synem krakowskiego przedsiębiorcy i fotografa amatora Karola Rzący i Klementyny z Borschildów Rzącowej. Ożenił się z Francuzką Marią Horteaux, z którą miał dwoje dzieci, Zofię i Tadeusza. Początkowo prowadził firmę ojca, równocześnie poświęcając się swojej pasji, jaką była fotografia. Zawodowo zajął się nią, przystępując do spółki z krakowskim fotografem i poligrafem Tadeuszem Jabłońskim. Często jeździł do Francji, stamtąd przywoził nowinki fotograficzne, tam też nauczył się fotografii autochromowej na warsztatach organizowanych przez braci Lumiére. Właściwie od samego początku pojawienia się autochromów robił na nich zdjęcia. Już w latach 1908-1910, posługując się nimi, wygłaszał odczyty i urządzał pokazy slajdów w Krakowskim Towarzystwie Fotografów Amatorów. Około roku 1910 wydał album Malownicza Polska. Jest to prawdopodobnie pierwsza polska książka z ilustracjami zrobionymi na podstawie kolorowych fotografii. Tadeusz Rząca zmarł w 1928 roku.

W Muzeum Historii Fotografii w Krakowie znajduje się około dwustu autochromów autorstwa Tadeusza Rzący. Podobnie jak w innych znanych zdjęciach wykonywanych tą techniką, widoczne jest u niego malarskie traktowanie fotografii. Wybrana tematyka – wiejskie plenery, widoki górskie, kobiety na targu, wzruszające zdjęcia dzieci, uśpiona czymś architektura –jest fotograficzną wersją popularnych wątków we współczesnej im młodopolskiej sztuce. Wrażenie pogłębia budowa obrazu, w której widoczne są skupiska kolorowych ziaren kojarzące się z piktorializmem.

Autochromy Tadeusza Rzący to unikatowa okazja zobaczenia świata sprzed I wojny w naturalnych kolorach, dające się odczuć przemijanie czasu, początek końca Galicji.

Kurator wystawy: Marta Miskowiec


fot. Tadeusz Rząca, Rynek Główny w Krakowie, ok. 1912


INFORMACJE O WYSTAWACH
Autochromy Tadeusza Rzący. Stulecie barwnej fotografii
Autor Tadeusz Rząca
Wystawa czynna od20 listopada 2008, 18:00
Wystawa czynna do1 marca 2009, 00:00
Wernisaż ---
Miejsce Muzeum Historii Fotografii, Kraków, ul. Józefitów 16,


www.swiatobrazu.pl