24 lipca 2022, 14:31
Autor: Jarosław Zachwieja
czytano: 50336 razy

Poradnik: Zapanuj nad kolorem, cz. IV – Fotografowanie z wzornikiem

Poradnik: Zapanuj nad kolorem, cz. IV – Fotografowanie z wzornikiem

Dbanie o właściwą kolorystykę zdjęć nie może ograniczać się tylko do pracy z komputerem. Jest to równie ważny element w momencie, gdy trzymamy w rękach aparat fotograficzny, a najlepsze efekty na tym polu daje fotografowanie z wzornikiem barwnym. Dlatego też czwarty odcinek cyklu "Zapanuj nad kolorem" poświęcony został zagadnieniu wykonywania i obróbki zdjęć z wykorzystaniem sprzętu do kontroli balansu bieli na przykładzie urządzenia ColorChecker Passport firmy X-Rite oraz programu Adobe Lightroom.




Już w poprzednim odcinku cyklu wspominałem o zaletach wykorzystania tzw. szarych kart i innych urządzeń pozwalających uzyskać wierną kolorystykę obrazu już w momencie robienia zdjęcia. Ta część poradnika z cyklu "Zapanuj nad kolorem" ma za zadanie przekonać Was o zaletach, jakie niesie ze sobą fotografowanie z wzornikiem. Najpierw jednak chciałbym wyjaśnić kilka kwestii, powracając na moment do tematyki pomiaru balansu bieli w aparacie.

Prezentowany artykuł jest starszy niż rok i niektóre wspomniane w nim urządzenia i oprogramowanie dostępne są w nowszych wersjach.

Zasady funkcjonowania w pigułce

Jak dokładnie działa wzornik balansu bieli? Jak zostało to już wcześniej w skrócie opisane, aparat cyfrowy dokonuje pomiaru balansu bieli wyszukując w zdjęciu obszary, co do których podejrzewa, że mogą mieć odcień neutralny (inaczej mówiąc – są szare) i tak dopasowuje schemat kolorystyki całego obrazu, aby fragmenty te również na zdjęciu były neutralne. Łatwo się o tym przekonać, pobierając w programie graficznym próbkę kolorystyczną takiego obszaru (okaże się wówczas, że jego składowe barwne R, G i B wymieszane są ze sobą w równych proporcjach, a więc stanowią rozmaite odcienie szarości).

poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport

W nietypowych sytuacjach automatyczny balans bieli w aparacie bardzo łatwo może zostać zmylony. Wystarczy, żeby interesujący nas obiekt sfotografowany został na określonym tle lub przy złym oświetleniu. Przy odpowiednio "sprzyjających" okolicznościach nie poradzi sobie z kadrem ani automatyka aparatu, ani algorytmy analizujące programu graficznego. Prezentowane powyżej zdjęcie zostało wykonane na niebieskim tle przy świetle lamp halogenowych.

Mechanizm ten podatny jest na rozmaite błędy i pułapki pomiaru. Jeżeli np. zrobimy zdjęcie czegoś na wyraźnie niebieskim tle przy normalnym oświetleniu, aparat prawie na pewno założy, że tło jest szare, a oświetlenie ma bardzo wysoką temperaturę barwową. W efekcie otrzymamy obraz o silnej czerwonej dominancie. Wszystko dlatego, że szacunki aparatu są oparte wyłącznie na analizie wykonanego zdjęcia – poza bardzo nielicznymi wyjątkami cyfrówka nie dysponuje żadnym innym źródłem danych pozwalającym określić charakterystykę oświetlenia sceny.

Rola fotografującego

Jak już wiemy, w kwestii zapewnienia naszym zdjęciom odpowiedniej kolorystyki poprzez właściwe ustawienie balansu bieli mamy do powiedzenia bardzo wiele – i to niezależnie od tego, jakiego modelu aparatu cyfrowego używamy (pomijając może najprostsze i najtańsze "małpki"). Najwięcej jednak możliwości mają ci z nas, których sprzęt pozwala na samodzielne wyregulowanie balansu bieli nie w oparciu o predefiniowane ustawienia, ale o wzorzec. Z reguły opcja taka nosi angielską nazwę Custom WB (w polskich wersjach oprogramowania aparatów bywa ona nazywana "nastawem własnym"), a jej użycie polega na wskazaniu aparatowi obszaru o neutralnej kolorystyce poprzez wykonanie jego zdjęcia. Oczywiście procedura ta musi zostać przeprowadzona w tym samym miejscu i przy takim samym oświetleniu co sama sesja zdjęciowa. Dane obliczone w oparciu o tę fotografię staną się następnie punktem odniesienia dla kolejnych zdjęć.

poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport

Niemal każdy aparat bardziej zaawansowany od cyfrówki wbudowanej w telefon komórkowy lub w pełni automatycznej "idiotenkamery" dysponuje systemem samodzielnego ustawiania balansu bieli w oparciu o wzorzec szarości. Na zdjęciu powyżej menu amatorskiej lustrzanki Canon EOS 500D.

To, czego potrzebujemy w takiej sytuacji, to dowolny szary lub jasnoszary płaski obiekt. Oczywiście gdy potrzeba, to zazwyczaj nie ma niczego takiego pod ręką, więc zapobiegliwi fotografowie wolą nosić wzorzec ze sobą. Problem polega jednak na tym, że nie wszystkie przedmioty wyglądające na szare lub białe, w rzeczywistości takie są (jak już wspominałem, niektórzy próbują np. wykorzystywać w tym celu zwykły papier, podczas gdy jest on tak naprawdę lekko niebieskawy lub żółtawy). Dlatego też najlepsze efekty daje wykorzystanie wzorników produkowanych specjalnie z myślą o zastosowaniach fotograficznych.

X-Rite ColorChecker Passport – wyżyny uniwersalności

Istnieje bardzo wiele różnych rodzajów wzorników balansu bieli. Od najprostszych szarych kartoników, poprzez składane blendy i ekrany odbijające pokryte neutralnym kolorystycznie materiałem po drugiej stronie, aż po modele znacznie bardziej wyspecjalizowane i dopracowane. Do tej ostatniej grupy należy właśnie wspomniany ColorChecker Passport firmy X-Rite i to na jego przykładzie pragnę zademonstrować, jak wygląda proces fotografowania z wykorzystaniem wzornika balansu bieli i na co warto zwracać uwagę przy wyborze modelu dla siebie.

Zacznijmy od rzeczy z pozoru nieistotnej, a w rzeczywistości niezwykle ważnej, zwłaszcza dla osób fotografujących w terenie (w studiu, gdzie wszystko pozostaje pod naszą kontrolą, nie ma to aż takiego znaczenia), czyli od rozmiarów i solidności wykonania. Dobry wzornik balansu bieli powinien być bowiem przenośny, poręczny i odporny na wilgoć oraz działanie słońca. Nie tylko zresztą po to, aby po ulewnym deszczu nie rozpadł się na kawałki jak kartka papieru, ale przede wszystkim, ponieważ większość barwników pod wpływem działania światła i wody zmienia swoje właściwości.

poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Nie bez powodu ColorChecker Passport jest na łamach tego tekstu stawiany za wzór solidnego wykonania. Niewielkie (zgodne z nazwą) wymiary, solidna plastikowa obudowa chroniąca przed wilgocią i słońcem gdy wzornik jest nieużywany, karty wzorcowe, które można zablokować w kilku pozycjach, a nawet otwór na doczepienie smyczy – wszystko to naprawdę sprawdza się w terenie.

Same wzorniki, mimo jednego wspólnego przeznaczenia, mogą przybierać rozmaite formy. Na przykład ColorChecker Passport to tak naprawdę trzy różne wzorniki przydatne w rozmaitych sytuacjach. Omówię je w kolejności stopnia przydatności dla różnych grup fotografujących osób. Ostatni, nazwany White Balance Target to zgodnie z nazwą klasyczny wzornik balansu bieli, czyli jasnoszare pole o rozmiarach około 10 x 6 cm, na podstawie którego można zarówno ustawić balans bieli w aparacie, jak i już później, podczas obróbki. Jest to najczęściej spotykana postać wzorników balansu bieli – pozwala bowiem ustawić ten parametr poprawnie już z poziomu aparatu za pomocą opisanej wcześniej funkcji Custom WB.

poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
White Balance Target – tradycyjny szary wzornik niezbędny w sytuacji, gdy zależy nam na prawidłowym zbalansowaniu bieli już w momencie wykonania zdjęcia. Można jedynie mieć zastrzeżenie, że nie jest to odcień o natężeniu czerni 18% - w takim wypadku służyłby również za pole do prawidłowego ustawiania ekspozycji, co w trakcie sesji bywa znacznie ważniejsze.

Pierwszy wzornik dostępny w produkcie firmy X-Rite nosi nazwę Creative Enhancement Target (pl. Wzornik kreatywnego udoskonalania) i jest bardzo ciekawym instrumentem pozwalającym szybko, łatwo i precyzyjnie korygować kolorystykę zdjęć portretowych (ocieplić je) oraz krajobrazowych (ocieplić lub ochłodzić) podczas obróbki, a w trakcie samego fotografowania skontrolować poprawność ekspozycji (ocenić, czy nie doszło do prześwietleń obrazu).

poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Creative Enhancement Target – wzornik tego typu sprawdzi się szczególnie dobrze w przypadku osób korygujących zdjęcia za pomocą komputera. Pomoże on przede wszystkim tym, którzy korzystają z możliwości, jakie daje format RAW.

Druga z kolei i zarazem ostatnia z omawianych w tym artykule tablic wchodzących w skład wzornika ColorChecker Passport to tradycyjna (została zaprojektowana przed ponad 30 laty!) 24-polowa testowa tablica barwna w wersji zminiaturyzowanej. Służy ona do profilowania plików DNG – operacji stanowiącej dla aparatu cyfrowego odpowiednik kalibracji za pomocą profilu ICC w przypadku monitorów i drukarek. Proces ten omówimy dokładnie już w następnym odcinku naszego cyklu, tak więc chwilowo pozwolę sobie odsunąć ten temat nieco w czasie.

Wstęp

Korzystanie z wzornika

Ponieważ tematem tej części naszego cyklu poradników dotyczących zarządzania kolorem jest fotografowanie z wykorzystaniem wzornika balansu bieli, to na dalszy ciąg artykułu zapraszam wszystkich do jednego z krakowskich parków na krótki, jesienny plener fotograficzny.

poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Aby wykorzystać możliwości, jakie daje wzornik bieli wystarczy użyć go raz na początku każdej serii zdjęć, a pozostałe fotografie wykonać w oparciu o dane pochodzące z pierwszego ujęcia. Najłatwiej jest to oczywiście przeprowadzić, wykorzystując oprogramowanie umożliwiające działanie na całych grupach zdjęć.

Szara karta jako model

Właściwie wszystko, co wiąże się z użyciem dowolnego wzornika – niezależnie od tego, czy mamy do czynienia z pospolitą szarą kartą, czy też z "kombajnami" typu ColorChecker Passport – sprowadza się do ich sfotografowania. Najlepiej zrobić to na początku sesji i powtarzać czynność za każdym razem, gdy w sposób widoczny zmieni się nam oświetlenie (np. gdy z blasku słońca przeniesiemy się z modelką do cienia lub pod dach, gdy na niebie pojawią się zasłaniające tarczę słoneczną chmury, bądź też – w przypadku sesji trwającej dłuższy czas – po prostu co dwie lub trzy godziny).

Zdjęcie wykonane na potrzeby ustawienia aparatu powinno odznaczać się poprawną ekspozycją, ponieważ ani aparat, ani program edycyjny nie odczyta wartości bieli z obszarów prześwietlonych. Dlatego też, jeżeli po wykonaniu zdjęcia widzimy na wyświetlaczu LCD aparatu, że histogram przesunięty jest jednoznacznie w prawo, bądź też że system kontroli obrazu pokazuje nam prześwietlenie pól testowych na wzorniku (może za wyjątkiem kwadratu z czystą bielą – tutaj wypalenie przy mocno kontrastowej scenie z oczywistych powodów jest dopuszczalne), to zdjęcie należy wykonać jeszcze raz.

poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Fotografując scenę o dużej kontrastowości, trudno jest niekiedy ustawić poprawną ekspozycję. Jeżeli wzornik dysponuje skalą szarości podobną do tej, jaka znajduje się w dolnych częściach wzorników ColorChecker Passport (kreatywnego i klasycznego), to analiza poprawnie naświetlonego zdjęcia może wykazywać prześwietlenie co najwyżej jednego pola – reprezentującego biel. Na ilustracji powyżej prześwietlenia zostały oznaczone barwą jaskrawoczerwoną.

Jeżeli fotografujemy osobę, to sprawa jest prosta: przy pierwszej serii zdjęć dajemy modelowi lub modelce wzornik do potrzymania (wielu zawodowych fotografów wykorzystuje to jako okazję do "rozruszania" modela – w efekcie niekiedy zdjęcia z wzornikiem same z siebie bywają bardzo interesujące i doczekują się publikacji, np. w podręcznikach). Przy fotografiach krajobrazowych wzornik można natomiast potrzymać w ręce lub położyć (powiesić) przed sobą. W tym przypadku należy jednak upewnić się, czy padające na nas światło jest takie samo, jak oświetlające scenę (często przecież np. zdarza się, że fotografując teren silnie nasłoneczniony sami stoimy w cieniu – w takiej sytuacji trzeba na chwilę opuścić stanowisko).

Ustawianie balansu bieli w trybie Custom WB

Jeżeli korzystamy z wzornika w celu ustawienia balansu bieli w samym aparacie (zwłaszcza gdy zapisujemy zdjęcia w formacie JPEG) powinniśmy pamiętać o jednej sprawie: aby neutralny wzornik spisał się dobrze, jego obraz musi zajmować odpowiednio dużą część kadru. To, jak duży powinien być to obszar, zależy już od modelu aparatu i zawsze jest opisane w jego instrukcji obsługi. W większości przypadków mowa jest tutaj o całym kadrze, więc najwygodniej jest to zrobić przy dłuższej ogniskowej. Starajmy się też prawidłowo ustawić ostrość – nawet w przypadku gładkiej, jednorodnej powierzchni zjawiska świetlne związane z rozmyciem obrazu mogą niekiedy zakłócić pomiar.

poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
W większości aparatów podczas ustawiania balansu bieli w trybie Custom WB neutralny obszar służący do określenia temperatury barwowej światła powinien obejmować co najmniej 90% kadru. Są jednak wyjątki – np. w Canonie EOS 20D i jego następcach oraz modelach 5D, 5D Mark II i 7D służy do tego centralny obszar kadru oznaczony w wizjerze okręgiem. (Fot. Canon)

Warto też się upewnić, czy aparat w momencie przejścia do innego trybu pomiaru balansu bieli i powrocie do Custom WB nie resetuje ustawień poprzedniego pomiaru – rozwiązanie takie jest (na szczęście!) stosowane obecnie niezwykle rzadko, ale lepiej jest wiedzieć to wcześniej i nie zostać niemile zaskoczonym.

Komputerowa korekta

Już samo wykorzystywanie szarej karty bądź jakiegokolwiek innego wzornika w celu odpowiedniego ustawienia balansu bieli w aparacie, przynosi znakomite rezultaty w postaci wiernie odwzorowanych kolorów i zdjęć pozbawionych zafarbu. Jednak prawdziwe bogactwo możliwości otwiera się przed tymi fotografami, którzy używają narzędzi bardziej zaawansowanych – zarówno podczas fotografowania, jak i obróbki zdjęć.

poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Aby uzyskać idealne, naturalne a przy tym ciepłe kolory na zdjęciu portretowym, z reguły należy poświęcić co najmniej pół minuty pracy z suwakiem balansu bieli na każdy poddawany edycji kadr. Mając do dyspozycji wzornik taki jak ColorChecker Passport oraz aplikację umożliwiającą edycję grup zdjęć w rodzaju Adobe Lightroom, cała operacja zajmuje znacznie mniej czasu, a efektom trudno cokolwiek zarzucić.

Piękny portret na jedno kliknięcie myszki

Proces korekty barwnej zdjęć w programie komputerowym przy wsparciu zaawansowanego wzornika zademonstruję na przykładzie wspomnianej wcześniej parkowej sesji zdjęciowej oraz programu Adobe Lightroom.

poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Z punktu widzenia prac nad kolorystyką zdjęć wykonanych w ramach sesji, najważniejszym zdjęciem z całej serii jest to, na którym widoczny jest wzornik. Najwygodniej dla wszystkich (zarówno fotografa, jak i modela) jest wówczas, gdy jest to jedno z pierwszych wykonanych zdjęć, niemniej jednak nie jest to wymagane.

Po zaimportowaniu sesji widać wyraźnie to, co już podczas samej sesji miałem okazję zaobserwować na wyświetlaczu LCD aparatu – mój doskonały na ogół Canon EOS 50D jak zwykle nie poradził sobie ze zbalansowaniem bieli w scenie z głębokim cieniem na pierwszym planie i nasłonecznionym terenem w tle. Z uporem więc ustawiał temperaturę barwową bardzo nisko, w efekcie czego zdjęcia wykonane przy pięknej, słonecznej pogodzie podczas klasycznej, polskiej złotej jesieni są... niebieskie.

poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Patrząc na wykonane podczas sesji zdjęcia, wypada się tylko cieszyć z faktu, że wszystkie one zapisane zostały w formacie RAW. W innym wypadku należałoby każdemu z nich poświęcić znacznie więcej pracy, a i tak nie dałoby to żadnej gwarancji, że efekty byłyby zadowalające.

Pierwszym, co rzuca się w oczy po obejrzeniu zdjęć, jest to, że są one zbyt jasne – analiza obszarów prześwietlonych wykazuje niebezpieczeństwo wypalenia obszarów, które powinny być szare. Na szczęście jednak nie jest to klasyczne przepalenie (o to zadbano już podczas wykonywania zdjęć), a jedynie efekt domyślnego ustawiania przez Lightrooma parametru Brightness na poziomie +50. Tak więc wyzerowanie wspomnianego parametru powinno załatwić sprawę. Moim zdaniem jednak zamiast tego znacznie milsze dla oka efekty daje ustawienie korekty ekspozycji na poziomie od -1/2 do -1 EV i takie też rozwiązanie stosuję w dalszym ciągu tego krótkiego ćwiczenia warsztatowego.

poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Widoczne na ilustracji przepalenie na trzech jasnych polach wzornika (oraz kilku innych miejscach w kadrze) nie oznacza jeszcze, że samo zdjęcie zostało prześwietlone. To jedynie objaw wstępnej korekty jasności (Brightness) nakładanej domyślnie przez Adobe Lightroom na wszystkie importowane zdjęcia.

Niezależnie od wybranej metody wyrównania ekspozycji, balansowanie kolorów zawsze przebiega tak samo. Aktywujemy kroplomierz balansu bieli (White Balance Selector) i wskazujemy nim dowolne pole z "szarej linii" wzornika kreatywnego lub tradycyjnego (oczywiście równie dobrze może być to też wzornik White Balance Target, czyli tradycyjna szara karta). Kliknięcie spowoduje natychmiastowe dopasowanie balansu bieli do wzorca – i gotowe! Żadnej zabawy suwakami Temp i Tint oraz związanego z tym zastanawiania się, czy taka a nie inna kombinacja jest rzeczywiście dobra. Teraz wystarczy już tylko zaznaczyć wszystkie zdjęcia z serii, uaktywnić skorygowane i za pomocą opcji Sync Settings z menu Settings nadać takie same wartości parametrów Temp i Tint wszystkim zdjęciom.

poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Zaledwie jedno kliknięcie myszką po uaktywnieniu narzędzia White Balance Selector powoduje, że zdjęcie radykalnie zmienia swój wygląd na lepsze. Teraz wystarczy już tylko nanieść parametry balansu bieli na pozostałe zdjęcia - w przypadku programu Adobe Lightroom służą do tego specjalne narzędzia.

Jednak wzornik Creative Enhancement Target pozwala na znacznie więcej – przynajmniej w kwestii zdjęć portretowych i krajobrazowych. Oprócz ośmiu pól szarych u dołu wzornika, w jego środkowej części umieszczono do dyspozycji użytkownika dwie linie pól korygujących. Używa się ich tak samo, jak normalnych pól szarych, jednak za sprawą bardzo subtelnych różnic w ich kolorystyce pozwalają one uzyskać różne efekty: ochłodzić lub ocieplić tonalność zdjęć krajobrazowych oraz w większym lub mniejszym stopniu ocieplić tonalność zdjęć portretowych.

[converttable end="1"]

Pola barwne
poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Pola korygujące
(zdjęcia portretowe)
poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Pola korygujące
(zdjęcia krajobrazowe)
poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Pola neutralne
(skala szarości)
poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Wzornik kreatywny wchodzący w skład ColorChecker Passport ma więcej zastosowań, niż mogłoby się to wydawać na pierwszy rzut oka. Z punktu widzenia przeciętnego fotografa szczególnie użyteczne są dwa środkowe zestawy pól. Służą one do korekty zdjęć portretowych (cztery stopnie ocieplenia kadru) oraz krajobrazowych (dwa stopnie ochłodzenia kadru oraz dwa stopnie ocieplenia). 

[converttable]

Poniżej, na kolejnej prezentacji sami możecie się przekonać, jak działa ta technologia na przykładzie wykorzystania pól do korekty portretu. Ich zadaniem jest oddanie efektu wykonywania zdjęć z ustawionym zadanym balansem bieli przy coraz cieplejszym oświetleniu (np. zachodzącym słońcu) lub też przy zastosowaniu ocieplających filtrów konwersyjnych.

[converttable end="1"]

Brak korekty
poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Korekta +1
poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Korekta +2
poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Korekta +3
poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Korekta +4
poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Precyzyjne oddanie kolorów nie zawsze się w sprawdza. W zdjęciach portretowych lub krajobrazowych niejednokrotnie bardziej zależeć nam będzie na osiągnięciu konkretnego efektu wizualnego, aniżeli na absolutnej wierności barw. Wówczas najlepszym wsparciem będzie dla nas wzornik typu kreatywnego.

[converttable]

Na zakończenie

Ta skromna w gruncie rzeczy porcja informacji pozwala uświadomić sobie, jak duży potencjał drzemie w wykonywaniu i obróbce zdjęć połączonymi z wiedzą i świadomą troską o kwestie związane z kolorystyką obrazu. Niejednokrotnie zapewne zdarzało nam się zastanawiać, patrząc na dzieła wybitnych fotografów: "jak oni to robią". I nieprawdą jest to, że zdjęcia takie powstają tylko i wyłącznie dzięki zastosowaniu sprzętu wartego dziesiątki tysięcy dolarów. Znacznie ważniejsze są tu doświadczenie, wiedza i umiejętności warsztatowe. A gdzieś w tym wszystkim znajduje się też świadomość na temat tego, jak ważna jest w fotografii dbałość o szczegóły typu balans bieli, szara karta, czy zarządzanie barwą...

Zanim jednak zakończę ten temat i zaproszę Was do kolejnego odcinka cyklu "Zapanuj nad kolorem", który ukaże się już niebawem, chciałbym jeszcze wspomnieć o kilku istotnych kwestiach związanych z omawianymi w tym artykule problemami.

UWAGA: Ostrożnie z tą jasnością! (rozdział dla dociekliwych)

Przede wszystkim warto zwrócić uwagę na jedną ciekawą rzecz związaną z Lightroomem (choć nie tylko z nim), a dokładniej z różnicami działania pomiędzy parametrami Brightness (pl. jasność) oraz Exposure (pl. ekspozycja). Każdy, kto kiedykolwiek próbował używać ich obu wie, że regulacja jasności daje zupełnie inne efekty, aniżeli regulacja naświetlenia zdjęcia. Jest  to związane z dość skomplikowanymi procesami matematycznymi i fizycznymi (szczegóły są niezrozumiałe dla większości ludzi, łącznie z niżej podpisanym, dlatego też nawet nie spróbuję ich tutaj wyjaśniać – przepraszam). Niemniej jednak porównanie ich w akcji pozwala zorientować się, na czym polega różnica.

Podczas zmiany temperatury barwowej zdjęcia, efektem ubocznym jest z reguły pewna modyfikacja jasności kadru. Jeżeli jednak mamy do czynienia ze zdjęciem o parametrze Brightness ustawionym nieco wyżej (jak np. w domyślnych ustawieniach programu) i obniżonej ekspozycji, to zmiana ta przebiegała będzie znacznie mniej gwałtownie, niż gdyby zarówno suwaki Brightness, jak i ekspozycja zostały wyzerowane.

[converttable end="1"]

Zdjęcie oryginalne (bez korekty balansu bieli)
poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Balans bieli ustawiony według wzornika
poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Balans bieli z korektą +1
poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Balans bieli z korektą +2
poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Balans bieli z korektą +3
poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Balans bieli z korektą +4
poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Wraz ze zmianą balansu bieli zmienia się również w pewnym stopniu jasność fotografowanej sceny. Jednak w sytuacji, gdy fotografia otrzymuje dodatnią korektę parametru Brightness oraz ujemną parametru Exposure, zmiana ta jest tak subtelna, że nie prowadzi do powstawania prześwietleń obrazu.

[converttable]

W powyższej prezentacji widać, jak znaczna jest ta różnica. Wartości korekty w obu przypadkach dobrane zostały tak, aby obrazy o oryginalnym balansie bieli były w miarę zbliżone do siebie pod względem ogólnej jasności. Można jednak zauważyć, że już od samego początku obraz z obniżonym parametrem Brightness i nienaruszoną ekspozycją wykazuje tendencję do prześwietleń, podczas gdy kadru o parametrze Brightness ustawionym na poziomie +50 zjawisko to nie dotyczy.

Do czego zmierzam? Otóż jeżeli w naszym przykładzie ktoś w celu wyrównania ekspozycji zdjęcia przed skorygowaniem balansu bieli wybierze wariant zakładający wyzerowanie parametru Brightness, to po dopasowaniu kolorystyki do panujących warunków oświetleniowych (co wiąże się ze zwiększeniem temperatury barwowej aż o ok. 3500-4500 K) zorientuje się, że prześwietlony został niemal cały wzornik. To dość kłopotliwa sprawa, zwłaszcza w sytuacji gdy chcemy wypróbować różne opcje korekty balansu bieli oferowane nam przez ColorChecker Passport.

Inne programy też potrafią

Przykład z aplikacją Adobe Photoshop Lightroom nie miał absolutnie na celu przekonać kogokolwiek, że tylko "cyfrowa ciemnia", jak się ją nazywa w Polsce, jest zdolna do takich operacji. Wręcz przeciwnie – nadaje się do tego celu każdy program, który pozwala na ustawienie balansu bieli w oparciu o odczyt danych z niewielkiego wycinka obrazu (czyli właśnie z opisanym wcześniej "pobraniem próbki szarości" za pomocą narzędzia kroplomierza).

poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Również Photoshop Elements (i wiele innych programów do edycji zdjęć kierowanych do fotoamatorów) dysponuje narzędziami umożliwiającymi pobranie informacji o balansie bieli ze sfotografowanego wzornika. W przypadku wspomnianego Photoshopa jest to nawet kilka różnych funkcji, przeznaczonych zarówno do pracy ze zdjęciami zapisanymi w formacie RAW, jak i klasycznymi obrazami, takimi jak JPEG, czy TIFF.

Funkcją taką dysponują z kolei nawet darmowe programy do dekodowania plików RAW oraz wiele edytorów zdjęć. Również atrakcyjny cenowo i bardzo bogaty w możliwości (zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę niewielki koszt programu) "mniejszy brat" Photoshopa, czyli Adobe Photoshop Element z powodzeniem radzi sobie z tym zadaniem. I co najważniejsze, robi to zarówno w plikach RAW, jak i na zdjęciach zapisanych w formatach "nierawowych", takich jak JPEG, TIFF, czy PNG.

Kalibracja... aparatu? Też można!

W artykule tym świadomie pominąłem pewien bardzo ważny element związany z fotografowaniem przy użyciu wzornika ColorChecker Passport: zastosowaniem środkowego, tradycyjnego 24-polowego wzornika ColorChecker (znanego niegdyś pod nazwą Gretag-Macbeth ColorChecker) służącego do badania wierności odwzorowania kolorów przez aparat. W przypadku osób korzystających z oprogramowania dostarczanego do wzornika ColorChecker Passport (oraz innych wzorników z tej rodziny) ma on jeszcze jedno, znacznie ważniejsze zastosowanie – pozwala opracować profile barwne zapewniające naprawdę perfekcyjną reprodukcję kolorów na fotografiach i dołączać je do zdjęć zapisanych w polecanym przez twórców Photoshopa, Photoshopa Elements i Lightrooma formacie DNG. Jest to więc w gruncie rzeczy forma programowej kalibracji aparatu fotograficznego.

poradnik kolory barwy zarządzanie barwą zapanuj nad kolorem fotografowanie z wzornikiem Adobe Lightroom X-Rite ColorChecker Passport
Classic Target - 24-polowy wzornik ColorChecker jest już dość wiekowym wynalazkiem. Jednak wraz z upowszechnieniem się formatu DNG firma X-Rite znalazła dla niego ciekawe zastosowanie. Osoby korzystające z tej odmiany formatu RAW mogą, dzięki dołączonemu do ColorChecker Passport oprogramowaniu dokonywać programowej kalibracji barwnej zdjęć zapisywanych przez ich aparaty.

Ten właśnie zabieg będzie m.in. tematem następnego, piątego już odcinka naszego cyklu "Zapanuj nad kolorem". Tym razem przybliżymy Wam informacje na temat organizacji warsztatu pracy cyfrowego fotografa – od kwestii "zewnętrznych", takich jak najbliższe otoczenie miejsca pracy i jego oświetlenie, poprzez konfigurację systemu operacyjnego, aż po informacje na temat zarządzania kolorem w popularnych programach do przeglądania i edycji zdjęć.

Czytaj także:

Poradnik: Zapanuj nad kolorem, cz. I - Jak urządzenia widzą kolory
Poradnik: Zapanuj nad kolorem, cz. II - Świat barw w fotografii cyfrowej
Poradnik: Zapanuj nad kolorem, cz. III - Sekret jeszcze bielszej bieli



www.swiatobrazu.pl