22 lutego 2009, 12:44
Autor: Anna Cymer
czytano: 4165 razy

Żywoty fotografów

Żywoty fotografów

Jaki związek ma życiorys z twórczością? Czy życie prywatne, dzieciństwo czy małżeństwo wpływają na twórczość artysty i czy w ogóle powinno to interesować widzów?

21 lutego na okładce ?Wysokich Obcasów?, ?kobiecego? dodatku do ?Gazety Wyborczej", pojawił się autoportret polskiej fotografki Katarzyny Majak. Wewnątrz zaś opublikowano wywiad z artystką, dotyczący zarówno jej twórczości, jak i życia, doświadczeń i poglądów ? bo wszystko to przewija się i przeplata w dziełach Majak, szczególnie w ostatnim projekcie, który stał się pretekstem do wywiadu (od 6 marca będzie prezentowany w krakowskiej galerii Zderzak).
Wywiad z fotografką czy fotografem ? to ewenement w polskiej prasie codziennej. Zdarzają się krótkie rozmowy z autorami otwieranych właśnie wystaw ? ale i to są sporadyczne wypadki. ?Wysokie Obcasy? są wyjątkiem ? tu od czasu do czasu pojawiają się teksty dotyczące życia i twórczości kobiet, związanych z fotografią. Publikowano tu artykuły o Nan Goldin, Sarze Moon, Sally Mann. Czy w zalewie nudnych i pretensjonalnych wywiadów z gwiazdkami telewizji rozmowy z mniej znanymi ludźmi są zbyt mdłe?



Kilka dni temu w warszawskiej Zachęcie odbyło się spotkanie, dotyczące polskiego rynku wydawnictw na temat fotografii. Czy książki lub gazety o zdjęciach są w ogóle dziś komuś potrzebne, co jest wydawane i kto to czyta. Abstrahując od przebiegu spotkania, które z debaty fachowców zmieniło się w branżowe docinki, warto tu przytoczyć jedną myśl, która błysnęła na samym początku spotkania. W ramach podsumowania wydarzeń na rynku księgarskim w ostatnim roku pokazano kilka wydanych ostatnio i cieszących się dużym zainteresowaniem książek ? biografii znanych fotografów. W 2008 roku w polskich księgarniach można było kupić autobiografię Helmuta Newtona, biografie Roberta Capy, Leni Riefenstahl, Johna G. Morrisa czy (wydaną wcześniej) opowieść o życiu Diany Arbus. Wszystkie z wymienionych tu pozycji ? to książki mniej lub bardziej fabularyzowane, napisane tak, że nawet osoba niemająca pojęcia o fotografii może się w nie wciągnąć, zainteresować, po prostu przeczytać je z przyjemnością. I tak też się stało ? bo książki trafiły na półki osób, które interesują się fotografią, chcą poznać losy życia wielkich twórców, i tych czytelników, dla których nie miał znaczenia zawód wykonywany przez bohaterów książek. Podczas spotkania padło też pytanie: dlaczego w podobny sposób nie opisuje się biografii polskich twórców? Bo przecież nie chodzi o to, że ich życiorysy są mało interesujące. Bo nawet jeśli faktycznie trudno by było znaleźć polskiego fotografa o życiu tak zagmatwanym jak Diana Arbus czy Robert Capa, z pewnością dobrze opisana biografia znalazłaby swoich czytelników. Z tą ideą polemizował podczas spotkania w Zachęcie Zbigniew Tomaszczuk, twierdząc, że artystę powinno poznawać się po dziełach, a nie po kalendarium życia. Że fotografa mamy znać ze zdjęć, które je zrobił, a nie z tego, czy miał szczęśliwe dzieciństwo lub udane małżeństwo. Oczywiście trudno się z tym nie zgodzić, jednak patrząc na życie np. Diany Arbus, poznanie jej prywatnych losów rzuca zupełnie nowe światło na to, jakie tworzyła fotografie. Graniczący z brawurą brak odpowiedzialności i pasja Roberta Capy, które stały się wyznacznikami jego życia, także pozwala inaczej spojrzeć na jego wojenne fotografie.


Ponadto nie można zapominać o tym, jak wielu czytelników sięgnęło po reklamowane lub polecone przez znajomych książki, nie mając pojęcia, jakie zdjęcia robili ich bohaterowie. I po lekturze sięgnęli po album czy zajrzeli do internetu, by z twórczością danego bohatera się zapoznać.
Prawdziwy badacz czy historyk będzie gardził fabularyzowaną biografią, w której bardziej nacisk kładzie się na anegdoty niż suche fakty i daty. Z punktu widzenia znakomitej większości czytelników taka książka jest jednak niezwykle interesująca i służy doskonale popularyzacji fotografii. Ja liczę na to, że w następnych latach doczekamy się nie tylko biografii kolejnych znanych światowych fotografów, ale poznamy też meandry życia polskich artystów. 



www.swiatobrazu.pl