Fotografia na świecie: Francja, cz. 2

Czytaj także: Fotografia na świecie: Francja, cz. 1

Druga wizyta we Francji w ramach cyklu "Fotografia na świecie" to przede wszystkim spotkanie z fotografią humanistyczną i reportażem, które w XX wieku stały się jedną z wizytówek Francji. Prace autorów takich, jak Henri Cartier-Bresson, Willy Ronis, Robert Doisneau, Marc Riboud trafiły szybko do kanonu nie tylko fotografii, lecz sztuk plastycznych w ogóle. Fotografia francuska XX i XXI wieku to jednak nie tylko wybitne osiągnięcia w reportażu, lecz również znakomita fotografia przyrodnicza, fotografia mody i wiele innych. Przyjrzyjmy się zatem światu widzianemu przez obiektyw francuskich mistrzów wczoraj i dziś.

Henri Cartier-Bresson to nazwisko znane nawet tym, którzy fotografią interesują się bardzo powierzchownie. Był to jeden z najważniejszych fotoreporterów wszech czasów, współtwórca idei fotografii ulicznej i pojęcia "decydującego momentu" (L'instant décisif ), które naznaczyło głęboko późniejsze myślenie o fotografii.

Początkowo interesował się malarstwem, jednak zmienił zdanie pod wpływem m.in. prac Martina Munkacsi. Zamieniwszy pędzel na aparat (swoją Leicę Cartier-Bresson nazywał "przedłużeniem oka"), niebawem dołączył do grona najbardziej cenionych fotoreporterów. Niestrudzenie podróżował po Europie i Ameryce Północnej, fotografując, wystawiając swoje prace i nawiązując znaczące kontakty. Całymi dniami wędrowałem po ulicach, gotowy, aby uchwycić życie, wspominał. Podczas swoich podróży poznał Roberta Capę i Dawida Szymina (później Davida "Chim" Seymoura); po II wojnie światowej mieli oni wspólnie założyć agencję Magnum.

W czasie II wojny światowej przyłączył się do ruchu oporu; pojmany przez Niemców, spędził niemal trzy lata w obozie pracy. Szczęśliwie uciekłszy, podjął pracę nad dokumentem o losach jeńców wojennych.

W 1947 roku kariera fotografa przyspieszyła: wspólnie z grupą innych uznanych fotoreporterów założył legendarną agencję Magnum, której misją było zwrócenie uwagi na położenie ludzi w różnych punktach świata i "uchwycenie pulsu czasów". Cartier-Bresson fotografował pierwsze miesiące rządów Mao w Chinach, pogrzeb Gandhiego, dekolonizację w Azji Południowo-Wschodniej. W latach 50. ogłosił swoją teorię "decydującego momentu", który pozwala ująć kwintesencję wydarzenia. To od refleksu i wyczucia fotografa zależy, czy uda się ten moment uchwycić. Oko musi rozpoznać kompozycję lub rodzaj ekspresji, który podsuwa mu samo życie, a intuicja – podpowiedzieć, kiedy nacisnąć spust migawki. To moment kreatywności dla fotografa: 'O! Ten Moment!' Jeśli go przegapisz, zniknie na zawsze.

Prace Cartier-Bressona publikowano we wszystkich najważniejszych magazynach świata, a jego wystawy trudno zliczyć. Prócz reportażu, zajmował się portretem – fotografował Jean-Paula Sartre'a, Marilyn Monroe, Samuela Becketta.

Fot. Henri Cartier-Bresson

Fot. Henri Cartier-Bresson

Fot. Henri Cartier-Bresson

Fot. Henri Cartier-Bresson