Najczęściej zadawane pytania: Jaki zestaw filtrów powinien kupić początkujący fotograf?

Pytanie o dobór filtrów bardzo często pojawia się wśród początkujących użytkowników aparatów fotograficznych. Nic dziwnego - prawidłowo użyty filtr może w znacznym stopniu polepszyć nasze zdjęcia. Nierzadko może też sprawić, że będą one wyglądały o wiele bardziej efektownie. Niestety, jednocześnie spotkać można mnóstwo przykładów przesadnego użycia rozmaitych nasadek. Zatem, jakie wybrać filtry, by efektywnie je wykorzystać, bez popadania w przesadę?

 

Użyte ze smakiem filtry pomagają zarejestrować efektowne ujęcie. W prezentowanej powyżej fotografii użyto filtra połówkowego i ocieplającego. Fot. Joe Cornish

 

Na samym początku zastanówmy się, po co w ogóle używamy filtrów fotograficznych? Zasada powtarzana od lat mówi, że filtrów powinno się używać tak, by nie było widać że zostały użyte. Po co więc to robić? Odpowiedzi jest kilka. Oto one:

1. By dopasować tonalność do założonego efektu końcowego. To najstarszy sposób wykorzystania filtrów, używany głównie w fotografii czarno-białej. Używane są w tym przypadku filtry kolorowe, dzięki którym możemy sterować odpowiednim przełożeniem kolorowej rzeczywistości na monochromatyczny obraz końcowy.

2. By skorygować niepożądane zabrawienia bądź celowo je wprowadzić. W taki sposób fotografowie używali filtrów głównie podczas pracy ze slajdami. Dziś to zadanie zostało przejęte przez funkcję kontroli balansu bieli.

3. By zmniejszyć kontrast fotografowanej sceny. Do tego celu używamy filtrów polaryzacyjnych i połówkowych. Dziś jest to najczęściej wykorzystywany sposób wykorzystania filtrów.

4. By dopasować ekspozycję do zastanych badź wymaganych waruków. W tym celu wykorzystuje się filtry neutralnie szare.

5. By wprowadzić efekty specjalne (choć w dzisiejszych czasach są one częściej generowane cyfrowo). Przy tym zastosowaniu łatwo można popaść w przesadę. Właściwie jedynym efektem, który można polecić, jest zmiękczenie. Tego rodzaju filtry (np. dyfuzer, duto, pastele, itp.) mogą subtelnie wzbogacić nasze ujęcia, zwłaszcza portretowe.

Jak widać, użycie filtrów opisane w piątym punkcie nie może być wykonane tak, by nie było widać ich działania. Stąd też prawdopodobnie wielka niechęć - zwłaszcza ortodoksyjnych fotografów - do takich rodzajów nasadek. W pozostałych punktach podane są takie zastosowania filtrów, które mogą dać rezultat nienarzucający się widzowi. Przykładem mogą być doskonałe fotografie Ansela Adamsa - w wielu z nich artysta korzystał z silnego filtrowania, nakładając na obiektyw barwne filtry. Co więcej, stosował zaawansowane zabiegi ciemniowe. Jednak oglądając końcowy rezultat, nie skupiamy się w ogóle na tym aspekcie. Innym przykładem może być Joe Cornish czy David Muench - obaj używali mocnych filtrów połówkowych, jednak nie widać efektów ich działania. Czy oznacza to, że zawsze należy korzystać z filtrów tak, by ukryć ich działanie? W przypadku filtrów połówkowych istotnie tak jest - błędne, zbyt mocne filtrowanie wygląda po prostu źle, nienaturalnie. Jednak już efekt przesadzonego przyciemnienia nieba ma swoje zastosowanie. Podobnie efekt przedłużenia ekspozycji (widoczny m.in. na zdjęciach Davida Fokosa) jest często możliwy wyłącznie dzięki przesadnemu filtrowaniu. Na początku naszej kariery fotograficznej skupić się trzeba jednak na opanowaniu podstaw techniki, także technik korzystania z filtrów. Wobec tego, nauczmy się je prawidłowo wykorzystywać, by potem móc świadomie stosować łamanie reguł. Nie wierzmy stwierdzeniom, że użycie filtrów jest złe. Tak bowiem nie jest, a co więcej, wykorzystanie filtrów często stanowi o możliwości prawidłowego wykonania danego zdjęcia.

Za pomocą filtrów możemy świadomie manipulować końcowym efektem. W tym przypadku przy użyciu neutralnie szarego filtra o bardzo dużej gęstości, fotograf osiagnął długi czas naświetlania, dzięki czemu nastąpiło efektowne rozmycie wody. Fot. David Fokos